Stichting Kunstbus Groningen

Dit artikel is 27-08-2020 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

zelfzwichting

Zelfzwichting is een systeem waarbij de heklatten van de wieken van de molen werden vervangen door een ingenieus systeem van op jaloezieën lijkende klepjes. Het voordeel van zelfzwichting is dat de molenaar aan het begin van de dag geen zeilen hoeft voor te leggen of zeil te minderen of bij te spannen tijdens het malen. Via een ingenieus stelsel van stangen kan hij bij zelfzwichting aan de achterzijde van de molen de klepjes van de zelfzwichting open of dicht trekken. Bovendien reageren de kleppen op centrifugaalkracht. Gaat de molen harder draaien, dan gaan de kleppen iets kieren en remt de molen zich zelf weer iets af.

Zelfzwichting is een van oorsprong 18de- eeuwse Engelse vondst. In 1891 werden twee Groninger molens met dit systeem uitgerust, namelijk De Munte te Muntendam en De Eva te Usquert. Vele molenaars volgden het voorbeeld van deze vooruitstrevende molenaars.

De opkomst van de stoommachine, elektro- en dieselmotoren betekende een enorme bedreiging voor het voortbestaan van de molen als bedrijfswerktuig. Om de concurrentie de baas te blijven probeerden diverse molen
makers het rendement van de molens te verbeteren. Het aanbrengen van zelfzwichting op de roeden is in Groningen de meest bekende verbetering geworden. Zelfs zo bekend dat men zelfzwichting als typisch Gronings is
gaan beschouwen. Dat is het echter niet.

Ondanks allerlei verbeteringen, waarvan zelfzwichting er één is, waren de molenaars niet in staat om te concurreren tegen grote mechanische maalderijen. In 1900 waren er in Groningen nog 594 molens te vinden, een eeuw later zijn er 82 over. Diverse molenverenigingen in de provincie ondersteunen het behoud van de laatste windmolens en proberen derden voor hun doel te interesseren.


Pageviews vandaag: 3.