Stichting Kunstbus Groningen

Dit artikel is 06-09-2020 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Veenhuizen

Veenhuizen kan verwijzen naar het markedorp Veenhuizen in de gemeente Stadskanaal tussen stad Groningen en Onstwedde, naar een gehucht in de gemeente Reiderland of naar veenborg of buitenplaats Veenhuizen, tevens een voormalig buurtschap tussen Noordbroek en Hoogezand-Sappemeer.

Voormalig buurtschap en buitenplaats Veenhuizen

Ten oosten van buurtschap Veenhuizen liggen het Zuiderveen en het gehuchtje Het Veen met woeste grond en veenplassen; aardgaswinning in de omgeving. Ter hoogte van Stootshorn stond de voormalige veenborg van de Gockinga's.

De buitenplaats is door een veenontginner gebouwd in de tweede helft van de zeventiende eeuw. De bedoeling was om er des zomers te wonen. Eigenaren uit de eerste tijd zijn achtereenvolgens geweest de Groninger stadsregent Van Hoorn, Munninghe en het geslacht Van Sijsen.

Toen mr. Campegius Hermannus (C.H.) Gockinga in 1771 trouwde met Alagonda Maria (A.M.) van Sijsen, werd de naam Gockinga eraan verbonden. In die periode werd het parkachtige landschap bij Veenhuizen aangelegd. Het park was aangelegd in de Engelse landschapsstijl met slingerpaden, vijvers en kunstmatige heuveltjes, waarvan er één een ijskelder bevatte.

In 1787 verkocht Gockinga vele van de bijbehorende landerijen.

Na het overlijden van Campegius Hermannus Gockinga erfde zijn zoon Joseph Gockinga de buitenplaats. Hij en zijn vrouw Catharina Modderman staan afgebeeld op de prent die van de buitenplaats is gemaakt.

In 1851 overleed mr. J. Gockinga en werd de borg met tweeduizend zware eiken en negentig bunder land verkocht. De buitenplaats bestond toen uit een herenhuis met koetshuis en stalling, tuin, boerderij, bos met 2000 eiken, vijvers, ijskelder, boerenbehuizing, tuinmanshuis, arbeiderswoning en bouw- en weiland, met een totale oppervlakte van ruim 90 bunders.

De borg kon men bereiken langs de Gockingalaan en vanaf de Sappemeersterweg. In de oprijlaan vanaf de Sappemeersterweg bevond zich een ophaalbrug over de brede gracht die om het borgterrein lag. Dit terrein was ongeveer twee hectare groot. De grootte van de landerijen die bij de borg behoorden was ongeveer negentig hectare.
Ongeveer vijfhonderd meter naar het westen stond een hut, omgeven door een ondiepe gracht. Deze werd de heremietenhut genoemd en was te bereiken met een platboomde schuit. In die hut ging de oude heer Gockinga wel eens rusten als hij moe was van de jacht.
De negentig hectare was verdeeld over vijf boerderijen. Verder waren er drie bossen. Het eerste bos lag voor de heuvels en werd het voorbos genoemd, het tweede lag aan de noordkant en heette het Noorderbos en het derde grensde aan de Dwangsweg en noemde men het vossebos.
In 1852 werd de borg afgebroken en de bossen gekapt. De bomen werden de volgende winter over het ijs getrokken naar het Noordbroeksterdiep, dat toen nog niet veel meer was dan een wijk.

Na afbraak van de buitenplaats ging de naam over op het waterschap Veenhuizen en op het omliggende streekje, maar hij raakte na de Tweede Wereldoorlog weer in onbruik. De boerderij die op deze plek is gebouwd, heet sinds ongeveer 1960 'Gockingaheerd'.

Molen Veenhuizen

3 april 1805 gaf drost A.J. de Sitter van Zuidbroek aan Mr. C.H. Gockinga en zevenentwintig andere landgebruikers toestemming om een algemene watermolen te plaatsen. Deze komt voor op de tabel van 1811 onder de volgende omschrijving: een molen bij Veenhuizen; het beheer is aan de eigenaar zelf C.H. Gockinga.

Polder Veenhuizen

De polder Veenhuizen kocht in 1892 een molen in Finsterwolde en plaatste die aan de Dwangsweg/ten zuiden van de Slochterweg. het was een achtkante bovenkruier met een vlucht van 20 meter. Hij werd Veentjermolen genoemd en brandde af in 1918. De laatste molenaar was K. Amerika.
Na de brand werd polder Veenhuizen gevoegd bij de aangrenzende polder (Stootshoorn), waar, vlakbij de afgebrande molen, al een molen stond, waar twee geslachten van de familie Brondijk vele jaren molenaars waren. Deze molen is echter in de dertiger jaren, tijdens een hevig zomerstorm omgewaaid en toen vervangen door een elektrisch gemaal.


Pageviews vandaag: 4.