kunstbusgroningen

Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 19-01-2022 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Samuel van Houten

Samuel van Houten (Groningen 1837 - Den Haag 1930) was een Nederlandse liberaal politicus en minister.


Werd in 1869 in het district Groningen afgevaardigd naar de Tweede Kamer, waar hij zich als een uiterst kritisch liberaal opstelde. Als zodanig propageerde hij staatsingrijpen ter bevordering van de individuele vrijheid. Hij ontwierp een wetsvoorstel dat arbeiders het recht gaf zich te organiseren. Bekend is hij van zijn voorstel tot het tegengaan van verwaarlozing van en overmatige arbeid door kinderen, uitmondend in de Kinderwet-Van Houten van 1874. In de schoolkwestie was hij tolerant t.o.v. de confessionelen.


In de jaren 1894-1897 was hij minister van Binnenlandse Zaken. Nadien nam zijn invloed geleidelijk af. De Groninger universiteit eerde hem in 1921 met de titel doctor honoris causa.


Van Houten was de zoon van Derk van Houten, een doopsgezinde houthandelaar en liberaal lid van de Groningse gemeenteraad en provinciale staten, en Barbara Elisabeth Meihuizen. De schilderes Sientje van Houten, echtgenote van Hendrik Willem Mesdag, was zijn zus.


Samuel van Houten was een van de hoofdrolspelers van het Nederlands liberalisme in de tweede helft van de negentiende eeuw. Zijn intrede in de Tweede Kamer in 1869 viel samen met het begin van het einde van het tijdperk Thorbecke, die in 1872 in het harnas zou overlijden. Het moment tekende de start van een halve eeuw waarin Van Houten een bepalende stem was in het politieke debat. Hij oefende invloed uit op uiteenlopende thema's, van sociale wetgeving en het kiesrecht tot en met het huwelijk en het onderwijs. Hij brak met Thorbecke, die door zijn vader juist werd vereerd, wist met veel moeite zijn 'kinderwet' door het Parlement te loodsen, en bracht het uiteindelijk tot een ministerschap van Binnenlandse Zaken in het kabinet-Röell (1894-1897), waar hij een nieuwe kieswet invoerde.

Hoewel Van Houten in zijn jonge jaren als Kamerlid ten strijde trok tegen de zelfgenoegzaamheid van de liberalen, werd hij zelf conservatiever en bedaarder naar mate de jaren vorderden. Iets dat voornamelijk opviel omdat nieuwe sociaalliberalen als Goeman Borgesius en Treub een progressieve koers kozen. Van Houten zelf vond dan ook dat niet zijn eigen opvattingen waren verschoven, maar die van de wereld om hem heen. Het succes dat tegenstanders oogsten door te roepen 'Wie had dat ooit gedacht; Van Houten is gedraaid; Van Houten is conservatief geworden!' vond hij maar merkwaardig. Uiteindelijk verdween hij na zeven verloren verkiezingen van het toneel. Een angry old man wiens hoogtijdagen reeds lang achter hem lagen. Tot zijn overlijden in 1930, op 93-jarige leeftijd, bleef hij volhouden consistent en beginselvast politiek te hebben bedreven.



Websites:
• https://www.rug.nl/research/biografie-instituut/medewerkers/brummer

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.