Stichting Kunstbus Groningen

Dit artikel is 03-04-2020 voor het laatst bewerkt.
Twitter: Tweet Follow Tweet naar over
Facebook:

Of mail uw vraag of opmerking over dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Oldambt

Aanvankelijk de benaming van een gebied in noordoostelijk Groningen tussen het Termunterzijldiep, De Tjamme, Zijpe en Drentse grens. Na het ontstaan van de Dollard werd het Oldambt uitgebreid met een niet verdronken deel van het voormalige Reiderland.

1° Een waterschap in het Oosten der provincie Groningen; omvat geheel of gedeeltelijk de gemeenten Termunten, Nieuwolda, Noordbroek, Zuidbroek, Muntendam, Meeden, Scheemda en Midwolda; opp. 14.819 ha; boezemwater het Termunterzijldiep van Scheemda tot Termunterzijl met eenige zijtakken; loozend te Termunterzijl; boezempeil 1,28 -N.A.P.

2° Een landstreek in de provincie Groningen, omvat ongeveer het onder 1° genoemde gebied en het ten Oosten daarvan gelegen waterschap Reiderland met de jonge Dollart-polders; Klei-Oldambt was voor het ontstaan van de Dollart dat deel van de 1 à 2 uren breede kleistrook van Termunten Oostwaarts langs de Eems, dat tot het O. behoorde, thans alleen de gem. Termunten, met vele wierden. Het ten Z. van genoemde strook klei gelegen veengebied met enkele zandstrooken, aansluitend bij Duurswold en de Wolden van Friesland heette het Wold-Oldambt. De namen KleinOldambt (verbastering van Klei-Oldambt) en GrootOldambt zijn nooit algemeen in gebruik geweest.

In het begin der 15e eeuw had de stad Groningen het Oldambt met geweld onderworpen. Eeuwenlang bleef dit feit een van de grieven van de Ommelanden tegen de stad.

Het oude ambt, de gouw tussen Fivelingo en Reiderland. Verdeeld in het Klei-Oldambt (de voormalige gemeente Termunten en Nieuwolda) en het Wold-Oldambt (de voormalige gemeenten Scheemda, Finsterwolde, Midwolda, Oostwold, Meeden, Muntendam, Noordbroek en Zuidbroek). Verder behoorde er het gebied van de Veenkolonieën toe.
Een der historische landschappen van de provincie Groningen. Oorspronkelijk een deel van de Oud-Friese gouw Fivelingo. Toen het woldgebied vanaf de oevers van Munter Ee en Reider Ee ontgonnen was (9de-13de eeuw), vormde dit gebied een nieuwe terra, bestuurlijke eenheid, die van Fivelingo was gescheiden. Klassiek voorbeeld van een kolonilisatielandschap, zoals Broekmerland in Oost-Friesland. Aanvankelijk werd het recht voor Fivelingo en Oldambt nog gezamenlijk geconcipieerd (13de eeuw), in 1327 werd een apart Oldambster landrecht in het Fries opgeschreven dat in 1471 in het Nederduits moest worden vertaald omdat het Fries niet meer werd begrepen. Reeds in de 13de eeuw begon de Dollard grote delen van het Oldambt te teisteren, hetgeen tot het begin 16de eeuw aanhield.
Deze overstromingen en onrust in het gebied maakten het tot een makkelijke prooi van de stad Groningen, die hier haar heerschappij vestigde (15de-16de eeuw). In de 17de eeuw hadden pogingen van de Oldambsters om als apart lid in de Statenvergadering te worden opgenomen geen succes. De heerschappij van Groningen zou tot de Bataafse tijd blijven bestaan. Intussen werd de Dollard teruggedrongen door inpolderingen en het Oldambt kreeg langzamerhand zijn bekende aanzien van rijk landbouwgebied (18de-19de eeuw). Aan de zuidkant ontwikkelden zich sinds het begin 17de eeuw de Veenkolonieën. Landschappelijk bestaat er tussen het Oer-Oldambt van voor de overstromingen en het huidige Oldambt geen overeenkomst.


Pageviews vandaag: 3.