kunstbusgroningen

Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 15-04-2022 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Oeds de Leeuw Wieland

Oeds de Leeuw Wieland (Ureterp 1839 - Loppersum 1919) was een architect, aannemer en logementhouder. De uit Friesland afkomstige De Leeuw Wieland was werkzaam in het noordoosten van de provincie Groningen waar hij 185 bouwwerken ontwierp. Tot de bekendere daarvan behoort Hotel Spoorzicht (1887) in Loppersum, waarin hij zelf lange tijd woonde en dat door hemzelf werd uitgebaat.


Grotere kaart weergeven

In 1897 werd onder zijn leiding de door brand verwoeste toren van de kerk van Uithuizermeeden herbouwd. Ook het later door de Groninger zanger Ede Staal bezongen torentje van Spijk (1902) is van de hand van De Leeuw Wieland, evenals een groot aantal villa's en boerderijen in Loppersum en omgeving. Vanaf 1912 werkte hij samen met de architect Tamme van Hoorn (1886-1948). De Leeuw Wieland is in 1919 op 79-jarige leeftijd te Loppersum overleden. Verschillende door hem ontworpen bouwwerken zijn aangewezen als rijksmonument.

Met zijn vrouw en twee kinderen arriveerde hij in 1865 in Westerwijtwerd, waar hij zich bij het hoog “Holtje” vestigde als logementhouder, daarnaast was hij ook als timmerman en aannemer actief. Naar alle waarschijnlijkheid nam Wieland tijdens zijn verblijf in Westerwijtwerd tekenles bij meester Riga in Middelstum, die daar voor het “Nut” in de avonduren het tekenonderwijs verzorgde. In 1873 verkocht hij zijn zaak en vestigde zich in logement “Het Gemeentehuis”, nu “De Lopster Kroon” aan de Lagestraat te Loppersum. Hier begon hij zich ook te manifesteren als architect. Hij woonde daar tot 1887 om vervolgens te verhuizen naar logement “Spoorzicht” te Loppersum, dat hij naar eigen inzicht had gebouwd.

Door de economische opleving van de boerenstand in het laatste kwart van de negentiende eeuw, “de champagne jaren”, had Oeds de Leeuw Wieland het tij mee. Bleven de oudere boeren vroeger veelal op de boerderij wonen, nu lieten zij in de omliggende dorpen prachtige herenhuizen bouwen, die een uitdrukking vormden van de door hun verworven welstand. Voor de bouw van dat soort huizen kon je natuurlijk niet terecht bij een simpele dorpstimmerman, daar moest een architect aan te pas komen. En een daarvan was Oeds de Leeuw Wieland.

In 1877 is hij in die functie daadwerkelijk begonnen. Maar Wieland beperkte zich niet alleen tot woningen. Pastorieën, wegen, bruggen, begraafplaatsen en natuurlijk niet te vergeten boerderijen, bij schier alles voelde hij zich thuis. Zelfs bij het afgraven van wierden was hij actief. Befaamd maakte hij zich bij de wederopbouw van de torenspits van de Hervormde kerk in Uithuizermeeden. Door een blikseminslag brandde het bovenste deel van de toren in 1896 af. De kerkvoogden wilden graag dat de toren weer in de oude stijl zou worden herbouwd. In de archieven was echter geen tekening of een bestek van de oude toren bewaard gebleven. Wel was men in het bezit van een prentbriefkaart en ooit had Wieland de toren eens zelf beklommen, maar dat was dan ook alles. Met dat weinige begon Wieland, geholpen door zijn tekenaar Hendrik Evenhuis. Er werd een model gemaakt en toen de kerkvoogden en notabelen dit model aanschouwden werd er gezegd : “Net d'olle toorn”.

Hoewel op veel plekken in de provincie Groningen bouwwerken van De Leeuw Wieland te vinden zijn, staan de meeste toch in zijn woonplaats Loppersum. De bouwstijl van de huizen is heel verschillend. Zo staan midden in het dorp twee gebouwen tegenover elkaar, waarvan de ene in de stijl van het neoclassicisme en de andere in de stijl van de neorenaissance is opgetrokken. Iets verderop staat weer een huis in de eclectische stijl en nog iets verderop een woonhuis in de chaletstijl. Zo heeft hij er toe bijgedragen van Loppersum een dorp van allure te maken.

Websites:
• https://www.profiel.nl/product/oeds-de-leeuw-wieland/

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.