kunstbusgroningen

Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 04-04-2022 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

landgemeente

Terra universitas. Communale corporatie die zich vormde waar het centrale Frankische vorstengezag zich niet kon handhaven. Iedere landgemeente had eigen recht met als doel het tegengaan van vetes en voerde een eigen zegel. Bovendien keerden zij zich tegen inmenging door vreemden. De belangrijkste Groninger landgemeenten waren Fivelgo, Hunsingo, Humsterland en Westerwolde, waarnaast de kleinere Middag, Langewold en Vredewold in het bisdom Münster, en Selwerd in het bisdom Utrecht. De grenzen van de verschillende terrae zijn niet goed vast te stellen.

In de graventijd was de uitoefening van het recht in handen van de graaf, als ambtenaar van de koning, die het uitoefende met behulp van de belangrijke rechtsgenoten binnen zijn gebied. Toen deze machthebber hier in de loop van de dertiende eeuw buitenspel werd gezet, kwam de verantwoordelijkheid te liggen bij de nu verzelfstandigde besturen van de gouwen, die zich landgemeenten of universitates terrae noemden. Met andere woorden, deze landgemeenten waren geen nieuwvormingen; zij kenden ook eerder al subdistricten waarbinnen op lager niveau rechtgesproken werd onder leiding van grafelijke schouten, wier taak nu overgenomen werd door zelfgekozen grietmannen met hun mederechters. Sinds ze op eigen benen waren komen te staan, werden de landgemeenten bestuurd door colleges waarin alle grietmannen en mederechters der afzonderlijke districten vertegenwoordigd waren. Deze colleges van rechters kwamen geregeld bij elkaar voor bestuurlijke zaken die het gehele land raakten zoals bondgenootschappen en tolkwesties maar ook voor de hoge rechtspraak. Ze behandelden alle zaken boven een vastgesteld hoog boetebedrag en fungeerden in gezamenlijkheid daarnaast als beroepsinstantie. In de bronnen vinden we hun competentie omschreven als het hagista riocht ofwel het hoogste gerecht. In Franker Ouddeel werd het als keysers riocht aangeduid, omdat het van de keizer of koning afkomstig zou zijn. Onder dat hoogste gerecht viel uiteraard de berechting van de kapitale delicten. Vermoed kan worden dat het communaliseringsproces van de dertiende eeuw aanvankelijk weinig verandering heeft gebracht in de rechtspraktijk, procesgang en de rechtspraak zelf. - (https://pure.knaw.nl/portal/files/458692/Galgen_in_laatmiddeleeuws_Friesland.pdf)

Websites:
• https://www.rug.nl/research/portal/files/2815311/c1.pdf

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.