kunstbusgroningen

Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 18-03-2022 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

kleiwinning

Het weghalen van klei om deze te gebruiken als grondstof voor de steen- en dakpanfabricage en voor de keramische industrie. Kleiwinning vindt vooral plaats nabij de grote rivieren, in het bijzonder in de uiterwaarden.

Zij betekent voor Nederland een bodemverlies van 150-200 ha/jaar. De ontstane kleiputten worden soms opgevuld met afvalstoffen zoals vliegas, wat tot verontreinigingsproblemen kan leiden. Wettelijke bepalingen met betrekking tot kleiwinning zijn vastgelegd in de Ontgrondingenwet van 1971. Kleiwinning komt (of kwam) in België o.a. voor langs de Kempische Vaart (Turnhout, Beerse, Rijkevorsel), in de Rupelstreek (Rumst, Terhagen), in het land van Waas (Sint-Niklaas, Tielrode) en ten zuiden van Kortrijk (Pottelberg, Marke). Ook in België worden verlaten kleiputten vaak als stortplaatsen gebruikt, soms met zeer ernstige milieueffecten (Rupelstreek).

Bronnen:
• Milieu-encyclopedie Oosthoek 1984

Kleiwinning Groningen

Het afgraven van klei ten behoeve van de steenbakkerijen of tichelwerken wordt in Groningen aftichelen genoemd. Veelal wordt daarbij zware knipklei gewonnen.

Alvorens af te graven verwijdert men de humushoudende teelaarde, die ongeschikt is. Al naar gelang de dikte van de knipkleilaag wordt 30 tot 60 cm klei afgegraven. De afgraving vindt perceelsgewijs plaats, veelal over grotere aaneengesloten oppervlakten. Rond 1900 kende Groningen een zestigtal steenfabrieken. Voor de twee in de jaren '90 nog resterende steenfabrieken wordt per jaar zo'n 35.000 m3 klei afgegraven. Kleiwinning vond ook plaats ten behoeve van de dijkbouw, waarbij zowel aan de zeezijde als aan de landzijde klei werd afgegraven. Wanneer dit aan de landzijde plaatsvond, zoals bij de Reitdiepdijken, ontstonden aan de binnenzijde van de dijk reeksen van kleiputten. Nu zijn deze percelen nog herkenbaar aan de ongelijke maaiveldsligging.

Ten slotte is kalkrijke (woel)klei gewonnen ten behoeve van de bemesting van het land (woelen).

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.