kunstbusgroningen

Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 15-03-2022 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

kiepkerel

Marskramers, kramers, venters, colporteurs of omlopers zijn ambulante handelaren die voorzien van een korf (mars) huis aan huis hun koopwaar aanbieden. Kiepkerels zijn Noord-Duitse marskramers die van de 17e eeuw tot begin 20e eeuw door Noord-Nederland trokken en hun koopwaar op hun rug in een tenen mand (mars/korf) (Nedersaksisch: kiep) vervoerden. Deze kiepkerels kwamen het meeste voor in de provincie Groningen.

Toen bekend werd dat Nederlanders geïnteresseerd waren in Duitse koopwaar, begonnen sommige Duitse seizoenarbeiders (hannekemaaiers) om wat extra geld te verdienen deze waren mee te nemen in op de rug gedragen manden. Een deel van deze marskramers zijn voorgoed in Nederland gebleven, zoals de broers Clemens en August Brenninkmeijer, die de confectieketen C&A hebben opgericht, en de familie Sinkel, die met de Winkel van Sinkel is begonnen.

Als hun koopwaar uit textiel bestond, werd ook wel gesproken van lapkepoep of hozevelink. De pottenkerel was in aardewerk gespecialiseerd. De overige kiepkerels verkochten vooral huishoudelijke artikelen en galanterieën.

Net als bij de hannekemaaiers en de lipskers in de steenfabrieken was er al sinds de 17de eeuw sprake van een jaarlijkse uittocht uit betrekkelijk arme gebieden, zoals Westfalen en Emsland. Wanneer de winter naderde, gingen de kiepkerels weer op huis aan. Deze 'Hollandgängerei' verliep langs vaste routes. Meestal groepsgewijs trokken de seizoenemigranten naar de welvarende kusten van de Noordzee.

Meestal hadden de kiepkerels een katholieke achtergrond. In de Groninger streekcultuur hebben ze een opvallende plaats ingenomen. In tal van grappen, toneelstukken en verhalen spelen ze een rol. Bijzonder populair werd het lied 'De kiepkerel' van Herman van der Veer (pseudoniem van H. Scholtens), waarvan op band en plaat verschillende versies bestaan.

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.