kunstbusgroningen

Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 14-03-2022 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Kiel-Windeweer

Kiel-Windeweer (Gronings: Kiel) is een dorp in Midden-Groningen met 867 inwoners. Sinds 1755 was Windeweer (samen met Lula) een zelfstandig kerspel, vanaf 1811 tevens een zelfstandige gemeente, die in 1821 opging in de toenmalige gemeente Hoogezand. De naam is een samenvoeging van de namen van De Kiel en het ten zuiden daarvan gelegen Windeweer, die aan elkaar zijn vastgegroeid.


Grotere kaart weergeven

Lintbebouwing met veel karakteristieke boerderijen en arbeiderswoningen, met over het diep nog verscheidene bruggen. Ten oosten van dorp en kanaal loopt hieraan parallel de Kielsterachterweg, een belangrijke verkeersschakel in dit gebied tussen Hoogezand, Veendam en Stadskanaal; berucht door de vele verkeersongevallen.

Voorheen was het Kieldiep de belangrijkste transportroute van en naar het dorp, nu is dat de Kielsterachterweg (N385). Nadat in 1973 de beroepsvaart stopte werden enkele bruggen vervangen door dammen. 35 jaar later, in 2007, werd ten behoeve van de pleziervaart de doorvaart hersteld met deels nieuwe bruggen en sluizen.

Halverwege de zeventiende eeuw ontstond een nederzetting langs het Kieldiep (vroeger Kielsterdiep), dat in het kader van de turfwinning is aangelegd als zijkanaal van het Winschoterdiep en doorloopt naar het Grevelingskanaal.

Het langgerekte (dubbel)dorp, ongeveer 6,5 km lang, is in 1647 gesticht. In dat jaar wordt begonnen met het graven van het Kieldiep. Honderden mensen trekken richting Kiel-Windeweer op zoek naar graafwerk. Het graafwerk wordt echter vertraagd door verschillende conflicten met vermeende grondeigenaren. Hierdoor staan er voor het jaar 1700 nog maar weinig huizen langs het Kieldiep.

Rond 1722 is de ontginning behoorlijk ver gevorderd en wordt het land direct aan het Kieldiep gelegen in cultuur gebracht en ontstaan hier en daar woningen. In datzelfde jaar wordt ook de eerste school gesticht, in 1979 werd deze vervangen door de J. Albronda school.

De hervormde kerk is met de aangebouwde pastorie in 1755 door de stad Groningen gesticht. Al in 1763 volgde een aanzienlijke uitbreiding naar het westen. Preekstoel uit 1756, gemaakt door Jan Bitter; het overige meubilair dateert ook uit 1756, respectievelijk 1763. Loos orgelfront uit 1906. In de dakruiter een waarschijnlijk 14de-eeuwse klok. Windwijzer met wapen van de stad Groningen.

De stad bezat hier tot 1870 het collatierecht. Vermeldenswaard zijn ook het voormalige armenhuis (midden 19de eeuw) en de sluiswachterswoning.

In ongeveer 1850 De Kijl, Gronings kiel = wig, geer en kiels = schuin toelopend. Windeweer houdt verband met wenden, keren.

Aardappelmeel
Ook in Kiel-Windeweer ontstaat in 1898 een aardappelmeelfabriek (De Eendracht) als coöperatie van landbouwers die niet langer afhankelijk willen zijn van de prijzen die de fabrikanten voor de aardappels willen betalen. Twee jaar later wordt 'De Toekomst' in Nieuwe Compagnie geopend. Deze voormalige aardappelmeelfabriek biedt nu onderdak aan een vlomarkt.

Bron:
https://historischarchief.midden-groningen.nl/

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.