kunstbusgroningen

Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 21-02-2022 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

juffertorens

Juffertoren is de naam die aan vier kerktorens in Groningen werd gegeven. Twee hiervan bestaan nog in Schildwolde (bij de hervormde kerk) en in Onstwedde (onderdeel van de Nicolaaskerk). De derde in Holwierde (bij de Stefanuskerk) stortte in 1836 in en werd in 1855 afgebroken. Ook Godlinze had oorspronkelijk een juffertoren, die in 1583 instortte. De torens worden onderscheiden door hun smalle, hoogoplopende gemetselde spits. Dergelijke torens werden wel juffertoren genoemd. Vergelijkbare torens zijn ook elders te vinden, met name op het eiland Wieringen.

De kerken van Schildwolde, Onstwedde en Holwierde zouden elk een hoge toren van drie zusters hebben gekregen, als boetedoening voor hun lichtzinnige jeugd (de Juffertorens). In de bol onder de haan op de Schildwolder toren moet een perkamenten geschrift zitten over een en ander.

Er waren eens drie schatrijke zusters die niets anders deden dan feesten en dansen. Op een gegeven moment gingen ze inzien dat zo'n leven toch wel erg leeg was. Ze zagen in dat ze met hun rijkdom niets goeds deden. Tot dan toe waren ze altijd bij elkaar geweest, maar nu besloten ze uit elkaar te gaan. En waar ieder uitkwam, daar bouwden ze een toren ter ere van God. En die torens moesten precies gelijk zijn. De eerste kwam uit in Holwierde en bouwde daar een toren, de tweede kwam uit in Schildwolde en bouwde daar haar toren en de derde in Onstwedde. Daar staan drie torens die van ver te zien zijn en een lust voor de ogen te zijn.

De sage meldt dat de torens gelijk zijn, maar de torens van Onstwedde en Schildwolde verschillen behoorlijk. Waarschijnlijk is de verklaring voor de naam Juffertoren heel wat prozaïscher. Een juffer is een lange dennenstam, die spits toeloopt. Naar analogie hiervan hebben dit soort smalle, hoogoplopende, spits toelopende torens de naam Juffertoren gekregen.

De in ca. 1830 gesloopte kerk van Leermens had twee torens en daartussen een stenen doodskist. Drie zusters die in ijdelheid leefden, waren tot inkeer gekomen en hadden de gelofte afgelegd elk een toren op de kerk te zullen bouwen. De derde zuster overleed voor haar toren gebouwd kon worden, waarop men voor haar de doodskist plaatste. Hierop zouden 's nachts heksen vergaderd en gegeten hebben.

De kerk van Oldehove wordt wel zusterkerk genoemd. In de gevel zitten klaverbladvormige spaarvelden waarin men met enige goede wil drie vrouwenfiguren kan ontwaren. Het zouden drie kloosterzusters zijn die op zee in gevaar verkerend de gelofte hadden afgelegd deze kerk te zullen bouwen en daarop gered waren.

Zusterputten
Op de wierde van Amsweer was tot 1911 een vijver die nooit droogstond. Er waren drie putten in, gegraven voor de drie dochters van een heer die daar eens gewoond moet hebben (de zuster- of jufferputten).

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.