kunstbusgroningen

Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 17-02-2022 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Johan Maurits van Nassau

Johan Maurits (Dillenburg 1604 - Berg und Tal (Kleef) 1679), bijgenaamd de Braziliaan, was graaf (1606-1652) en vorst (1652-1679) van het Duitse Nassau-Siegen, aan het eind van de Nederlandse Opstand veldmaarschalk in Nederlandse dienst en gouverneur-generaal van Nederlands-Brazilië (1636-1644). Tijdens het eerste Münsterse conflict (1665-1666) verdreef hij de bisschop uit Groningen. Verder succes bleef uit, mede door de verwaarloosde staat van het Staatse leger.

Johan Maurits was de zoon van Jan VII de Middelste en Margaretha van Holstein-Sonderburg en kleinzoon van graaf Jan de Oude, een jongere broer van prins Willem van Oranje.

Vanaf 1621 was hij al werkzaam geweest in het leger van Maurits en Frederik Hendrik. De West-Indische Compagnie maakte hem kapitein-generaal en gouverneur in Brazilië (1636-1644). In zijn gevolg zat de Groninger schilder Albert Eeckhout. Ook aan de Afrikaanse kusten streed hij.

Hij hield van kunst en wetenschap. In religieus opzicht toonde hij zich verdraagzaam. Na zijn terugkeer uit Brazilië betrok hij het Mauritshuis in Den Haag. Voor de bouw had hij al in 1633 opdracht gegeven. Zijn uitgebreide natuurhistorische en etnografische collectie, in Brazilië verzameld, trok de aandacht van meerdere Europese hoven.

Hij werd namens de Staten-Generaal stadhouder van Wesel en was tevens in dienst van de Grote Keurvorst in Brandenburg, een groot bewonderaar van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Johan Maurits werd in 1647 door Frederik Willem de Grote Keurvorst van Brandenburg benoemd tot stadhouder van het hertogdom Kleef, en de graafschappen Mark, Minden en Ravensberg.

1652 - Verheffing van Graaf Johan Maurits van Nassau-Siegen in de vorstenstand

Johan Maurits werd opgenomen in de vorstenstand. Hij kreeg zitting en stemrecht in de Duitse Rijksdag en mocht de titel prins voeren. Met deze verheffing door de Habsburgse keizer Ferdinand III probeerde de keizer de diverse vorsten aan zich te binden.

In 1664, tijdens de Eerste Münsterse Oorlog kwam hij terug naar de Republiek en bestreed de bisschop van Münster, Bernard van Galen, beter bekend als Bommen-Berend, die ook zijn tegenstander was tijdens de Tweede Münsterse Oorlog. Tijdens het eerste Münsterse conflict (1665-1666) verdreef hij de bisschop nog uit Groningen. Verder succes bleef uit, mede door de verwaarloosde staat van het Staatse leger.

Johan de Witt verweet hem gebrek aan leiderskwaliteiten. In 1672 had Johan Maurits niettemin opnieuw de leiding over de defensie, eerst van een deel van de Hollandse waterlinie, vervolgens van de noordelijke gewesten.Ook trad hij op als adviseur van Willem III. In november 1673 bezocht hij Groningen.

Door zijn achteruitgaande gezondheid moest hij echter weldra zijn militaire commando opgeven. In 1675 trok hij zich terug uit actieve dienst en vestigde zich in Kleef.

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.