Stichting Kunstbus Groningen

Dit artikel is 01-05-2020 voor het laatst bewerkt.
Twitter: Tweet Follow Tweet naar over
Facebook:

Of mail uw vraag of opmerking over dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Jarfke

Jarfke, Jaarfke of Jarcke van der Muyden (ook wel Aepko van der Munten, Jarfke ter Münte, Jarfken Wypkes of kortweg Jaerfke) is een ziener uit Oost-Friesland en Groningen en de fictieve hoofdpersoon van het sociaalkritisch pamflet 'Prophecye van Jarfke', dat in 1597 in Franeker en Harlingen verscheen en naderhand vele herdrukken beleefde. Het grootste deel van de eerste oplage werd kort na verschijning op verzoek van het stadsbestuur van Groningen in beslag genomen. Het bevat een weergave van de recente geschiedenis van het Oldambt en Westerwolde en een (gefingeerde) kroniek over het ontstaan van de Dollard, met kritische opmerkingen aan het adres van de stad Groningen.

Jarfke zou een achterkleinzoon zijn geweest van Wiert Wijpkes uit Zuidbroek, in wiens huis hij was gestorven. Hij leefde rond 1500 en zou gewoond hebben in het verdronken dorp Capellenhuys, Latijnhuys of Jarfkehuys in de Dollard. Vermoedelijk wordt daarmee het gehucht Dallingeweer bij Termunten bedoeld. Zijn naam duikt voor het eerst op in een ander pamflet, dat in 1585 in Emden de ronde deed. De gebeurtenissen die in het pamflet worden beschreven, spelen zich voornamelijk af in de laatste decennia van de zestiende eeuw. Ook de genoemde hoofdpersonen leefden in die tijd.

Groningen kent een lange en rijke traditie van aan al of niet traceerbare visionaire personen toegeschreven voorspellingen van komende veranderingen en naderend onheil. Het bekendst waren die van Jarfke (in de volksmond Jaarfke), een visser uit het Dollardgebied, die gedateerd zijn op het jaar 1277, maar waarschijnlijk stammen uit de late Middeleeuwen. Zij zouden zijn gevonden in een misboek van een priester in Oost-Reiderland en werden in Oost-Friesland en de Noordelijke Nederlanden in druk verspreid (oudst bekende druk: Franeker 1597). Jaarfkes profetieën circuleerden in de mondelinge overlevering nog tot ver in deze eeuw. Hij zag land water worden en water land en voorzag zo veel oorlog en geweld in Oost-Friesland en het Oldambt, 'dat er niet meer overblijven zal als een bulle [stier] en een Haan'. De stad Groningen zal drie keer verwoest worden en er zal een zodanige duurte ontstaan dat 'een peerd met sadel ende toom en een brood even veel gelden'. Enzovoort. Toen Jarfke op zijn sterfbed lag, liepen twee witte duiven langs zijn huis heen en weer. Dat was het bewijs dat al zijn profetieën zouden uitkomen.

Bronnen:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Jarfke

Jarfke leeft nog steeds. Regelmatig nog komt hij langs bij de mensen om te vertellen wat er staat te gebeuren. Zo ook in Noordbroek in Groningen:

“Er zit verandering aan te komen “ mompelde Jaarfke, hij tuurde over de glinsterende Siepsloot
die zich traag een weg richting de Munter Ae zocht. Tjarko knikte maar, Jaarfke zag zoveel,
dacht hij terwijl er een vlucht kraanvogels boven zijn hoofd naar het Noorden trok.
Nog even, en de zomer zou niet lang meer op zich laten wachten, ik hoop, dacht Tjarko dat het
weer net zo mooi als vorig jaar wordt, zomaar.
Hij keek naar Jaarfke en vroeg:” Woar bist du mitt summer “?
Aangezien Jaarfke visioenen had tuurde en duurde hij in de verte, trok zachtjes aan zijn baard
en zei met zachte bedachtzame stem: “IK ben mitt Summer in Brouck “.
“Mitt Summer in Brouck ???” vraagt Tjarko verbaasd.
“Joa !”, hij klopt zijn pijp uit op de brugleuning, draait zich om en slentert in de richting van de Olde Dodde.
WAT ?
“Mitt Summer Brouck” feest.

Waar ?
Op Locatie bij de Molen
Bij Janneke & Taeke
In Brouck



Pageviews vandaag: 3.