kunstbusgroningen

Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 23-01-2022 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Humsterland

Humsterland, tussen de Lauwers en het Reitdiep, is een streek en landschap en voormalig eiland in de provincie Groningen. Oudtijds Hugmerchi, de oude gouw die de voormalige gemeente Oldehove omvatte.


Grotere kaart weergeven

Een deel van de volksstam der Chauken, in Angelsaksische geschriften de Hugen genoemd, schijnt in 't jaar 400 zich te hebben gevestigd tussen Hunze (Reitdiep) en Lauwers. Die streek zou dan Hugmerchi (ook Hugmerku en Humerki) genoemd zijn, d.i. de mark der Hugen. (Aldus Mr Feith in G.V. 1911, 28.) Met 16 wierden. In de middeleeuwen een afzonderlijke proosdij.

Oorspronkelijk was het een Friese gouw die het noordelijk deel van het Westerkwartier en de nog onontgonnen veengebieden in het achterland besloeg. Vermoedelijk behoorde ook het aangrenzende deel van de huidige provincie Friesland (Achtkarspelen) tot deze gouw. Samen met Langewold, Vredewold en Achtkarspelen vormde deze streek vervolgens het decanaat Humsterland. Tegenwoordig wordt er alleen het noordwestelijke gedeelte van het Westerkwartier mee aangeduid, globaal de voormalige gemeente Oldehove.

Omstreeks het begin van onze jaartelling maakte het gebied deel uit van een vrij brede, west-oost georiënteerde zone kwelders met bochtige getijdenrivieren en kronkelende kreken. De kwelderstromen liepen vooral in noordelijke of westelijke richtingen. Daarbij werd de loop van de Oude Riet plaatselijk duidelijk door een oude glaciale rug beïnvloed.

De bewoners van de kwelders beschermden zich aanvankelijk tegen overstromingen door de plekken waar zij zich vestigden geleidelijk op te hogen. Aldus ontstonden terpen van uiteenlopende omvang. In het centrale deel van het gebied werd de terp van Leens met een deel van zijn omgeving als het ware door een kwelderstroom omarmd.

In vroeghistorische tijd ging de Lauwerszee haar invloed over westelijk Groningen uitbreiden. Dit gebeurde met name via de (grotere) kwelderstromen. Humsterland zou daardoor uiteindelijk een eiland worden.

Omstreeks de twaalfde eeuw bereikte de Lauwerszee haar grootste omvang en is het Humsterland door een dijk tegen de overstromingen beschermd.

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.