kunstbusgroningen

Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 16-01-2022 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Hornhuizen

Hornhuizen (Gronings: Hörnhoezen) is een dorp ten westen van Kloosterburen in de Groninger gemeente Het Hogeland met ca. 120 inwoners. Het is vermoedelijk ontstaan als een dochternederzetting van het verdwenen dorp De Houw in het kerspel Leens.


Grotere kaart weergeven

De oudste vermeldingen zijn Howerahusum (1247), Horahusum (1375), Horhusum (ca. 1475) en Hoerhusen (1563).

Hornhuizen betekent waarschijnlijk 'de nieuwe huizen van De Houw' en dus niet: 'huizen in de hoek' (horn), zoals veelal wordt gedacht. Volgens een andere uitleg zou de naam het Oudfriese woord hore ('slik') bevatten.

De Kroniek van Bloemhof vermeldt dat in 1247 de kerk van Howerahusum werd platgebrand; de toren bleef gespaard. Dit gebeurde kennelijk in het kader van een jarenlange vete in Hunsingo, waarbij de ene partij (uit Eenrum) steun kreeg uit Groningen en Middag-Humsterland, terwijl de andere (uit Uithuizen) kon rekenen op hulp uit Fivelingo, Drenthe en Vredewold.
In de 19e eeuw is de top van de toren vervangen door een zogenaamde 'lantaarn.' In vroeger tijden heeft de toren wellicht dienstgedaan als baken. Toren en kerk zijn eigendom van de Stichting Groninger Kerken.
De kerk is in 1850 herbouwd. In 1815 stortte de toren in; het middeleeuwse benedendeel is bewaard gebleven. Torenuurwerk (1679) door Gerck Elles en klok (1617) door Hans Falck van Nueremberg, in 1818 uit Ranum overgebracht. In de kerk avondmaalstafel en herenbank uit de 18de eeuw en veel grafzerken, vanaf rond 1500. Het in 1833 geplaatste orgel was oorspronkelijk een huisorgel te Delft.

Bedrijvigheid is er alleen nog te vinden in de landbouw.

Vroeger stond er bij het dorp een borg: de Tammingaborg. Deze is in het begin van de 19e eeuw gesloopt. Alleen de naam van een boerderij in de buurt en een straat herinneren er nog aan: de Tammingaheerd en de Tammingastraat.


Ten zuiden van Kloosterburen ligt bij de samenkomst van het Uilenestermaar en het Molenrijgstermaar de brug Hornhuistertil.









In de 13de eeuw Howerahusum, rond 1600 Hoerhusen; de naam betekent nederzetting op nieuw land (vroege Middeleeuwen), gesticht vanaf de wierde De Houw, ten W. van Leens.


Schimpnamen voor de inwoners: Törken en Hounder.


Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.