kunstbusgroningen

Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 14-01-2022 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Hoogkerk

Hoogkerk is een dorp en wijk in het westen van de gemeente Groningen. Tot 1969 was Hoogkerk een zelfstandige gemeente, die tot het Westerkwartier werd gerekend. Overige dorpen en gehuchten in de gemeente waren Vierverlaten, Leegkerk, Dorkwerd, Kleiwerd, Pannekoek, De Poffert en Slaperstil.


Grotere kaart weergeven

Het oorspronkelijk agrarische dorp is sinds ca. 1850 ge√Įndustrialiseerd door de nabijheid van de stad Groningen, de ligging aan het Hoendiep en de aanleg van de spoorlijn Groningen-Leeuwarden (1866). De grootste bedrijven vestigden zich hier rond 1900: de N.V. De Noord-Nederlandsche Beetwortelsuikerfabriek (suikerindustrie) en in 1913 de co√∂peratieve strokartonfabriek 'De Halm'.

Beschrijving
De naam betekent hoog gelegen kerk ter onderscheid van de nabije laag gelegen kerk van het dorp Leegkerk, dat ook tot de opgeheven gemeente Hoogkerk behoorde. In 1379 is er voor het eerst sprake van cives Alte Ecclesie in Liuwerdewolde, buurgenoten van Hoogkerk in Lieuwerderwolde, zoals het gebied van Hoog- en Leegkerk toen heette. De kerk van Hoogkerk is gebouwd in de 13e eeuw. In het dorp, aan het Hoendiep, heeft vroeger de borg Elmersmastede gestaan.

Per 1 januari 1969 werd Hoogkerk samengevoegd met de gemeente Groningen. Het is daarna nog jarenlang echt een apart dorp gebleven, maar de groei van Groningen is inmiddels zover gevorderd dat de stad vrijwel aan Hoogkerk is vastgegroeid dankzij de bouw van de wijken Vinkhuizen, Gravenburg en De Buitenhof. Het heeft echter nog steeds aparte plaatsnaamborden, en er is ook nog steeds een apart gemeenteloket aanwezig.

De wijk wordt gekarakteriseerd door de aan het Hoendiep gelegen CSM-suikerfabriek, sinds 2007 van de Suiker Unie. Samen met de voormalige strokartonfabriek, nu kartonfabriek "D'Halm" (1913), en de teerfabriek "Esha" geeft deze de omgeving een industrieel karakter.

Hoogkerk ligt aan de spoorlijn Leeuwarden - Groningen. Van 1866 tot 1951 was er een spoorweghalte Hoogkerk-Vierverlaten. Nu het inwonertal sterk is gestegen, zijn er plannen om opnieuw een halte Hoogkerk te openen.

In de hervormde kerk in Hoogkerk ligt de Schotse professor William Makdowell, de eerste hoogleraar wijsbegeerte aan de Rijksuniversiteit Groningen, begraven naast zijn eerste vrouw Bernardine van Fritema. Naar hem is de Hoogkerkse doedelzakband, de MacDowell Pipe Band, vernoemd.

De hervormde kerk is een bakstenen gebouw, waarvan een groot deel van het schip en het koor nog uit de periode rond 1200 dateren. Een toren is in 1514 tijdens de Saksische oorlogen verwoest. De kerk is toen aan de westzijde ingekort. Tijdens de drastisch uitgevoerde restauraties (1963-1967) heeft de kerk haar oude afmetingen herkregen en is een nieuwe westgevel gebouwd. In de dakruiter bevindt zich een klok uit 1451. De preekstoel stamt uit het midden van de 18de eeuw; het orgel is afkomstig uit de kerk van Pietersbierum (Frl.), gebouwd door L. van Dam.

De gereformeerde kerk dateert uit 1861 en is vergroot in 1920. De r.-k. kerk (gewijd aan de H. Theresia van Lisieux) is in 1927-1928 naar ontwerp van A.Th. van Elmpt gebouwd.

De borg Elmersma wordt al in de 14de eeuw vermeld. In 1729 was het huis in het bezit van Evert Joost Lewe van Aduard. In dat jaar stond hij de graaf van Clancarty toe er zonder huur te betalen te wonen; of die er veel vertoefd heeft is onzeker. Na de dood van de graaf in 1734 werd het huis gedeeld en raakte het in verval. Het herenhuis dat na afbraak van de borg in 1753 werd gebouwd, is in 1939 gesloopt.

Schimpnaam voor de inwoners: Mouskoolstronken.

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.