Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 10-01-2022 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Hoendiep

Het Hoendiep (Gronings: Houndaip) is een kanaal gelegen tussen de stad Groningen en Zuidhorn (Noordhornerga). Voor 1938 heette het huidige gedeelte van het Van Starkenborghkanaal van Zuidhorn tot de Friese grens ook Hoendiep. De weg aan de zuidzijde van het Van Starkenborghkanaal heet overigens nog steeds Hoendiep. Het huidige diep is 15 km lang. Aan het Hoendiep liggen Groningen, Hoogkerk, De Poffert, Enumatil, Zuidhorn en Briltil.

Het Hoendiep in het westen van de provincie Groningen loopt van de stad Groningen via Hoogkerk, Vierverlaten, De Poffert, Enumatil, Diepswal en Briltil naar het Van Starkenborghkanaal ten westen van Zuidhorn bij Noordhornerga en Noordhornertolhek. Lengte 15,6 km; bevaarbaar voor schepen tot 1.350 ton tussen Groningen en het Aduarderdiep (Hoogkerk), daarna tot 300 ton tussen Hoogkerk en Noordhornerga.

Voor de aanleg van het Van Starkenborghkanaal liep het Hoendiep door tot Stroobos. Vandaar begon het Friese deel van het Caspar Roblesdiep of Kolonelsdiep, nu verbreed tot het Prinses Margrietkanaal. In 1623 gegraven door de stad Groningen en voltooid in 1654. Aanwezig was al de Hoensloot aan de Hoenweg, genoemd naar De Hoen, een buurt buiten de stad. Verruimd in de jaren 1862-1879. Het water staat in verbinding met Niekerkerdiep, Molendiep, Matsloot, Lettelberterdiep, Munnikersloot, De Gave, Koningsdiep en Aduarderdiep.

Het Hoendiep werd door verbindingskanalen om Groningen bereikbaar vanuit het Hoornse Diep, Winschoterdiep, Eemskanaal, Damsterdiep, Boterdiep en Reitdiep. Na het gereedkomen van het Van Starkenborghkanaal is de toestand veranderd en sterk verbeterd.

Geschiedenis
Het Hoendiep liep oorspronkelijk vanaf een punt ten westen van de Groninger Aapoort naar De Poffert. Vandaar voer men, om in Friesland te komen, via de Gave (nu grotendeels verdwenen) naar het Lettelberterdiep. Men volgde dit diep tot Briltil en ging vanaf daar via het Niekerksterdiep en het Kolonelsdiep naar het Bergumermeer. Het verlengde van het Hoendiep tussen Briltil en de Oude Riet wordt het Stille Diep genoemd.

Van 1654 tot 1657 werd het Hoendiep van de Bril via het Stille Diep verlengd naar het noorden tot Noordhornertolhek. Vandaar ging men westwaarts, het huidige tracé van het Van Starkenborghkanaal, tot het weer aansloot aan het Kolonelsdiep bij Gerkesklooster. In of vlak voor 1675 werd het diep verlegd. Noordelijk van Oostwold werd een verbinding gegraven van De Poffert naar het Lettelberterdiep, (het huidige tracé De Poffert - Enumatil). De Gave bij Oostwold verloor zijn betekenis en verzandde. Door het nieuwe tracé werd de verbinding ongeveer 2 km korter. In de tijd van de trekvaart betekende dit al snel een tijdwinst van één uur.

In 1863 is een verbinding via de Westerhaven (een gedeelte van de voormalige stadsgracht) met het Hoornsediep gegraven en werd de Westerhavensluis aangelegd. Het landverkeer langs de Westerhaven naar Paterswolde, dat de nieuwe verbinding tussen het Hoendiep en de Westerhaven moest kruisen, maakte toen gebruik van de Kroodersbrug. Om de toch wel bochtige scheepvaartroute te verbeteren, is in 1909 het Eendrachtskanaal in gebruik genomen. Later zijn de Westerhaven en het gedeelte van het diep tussen de haven en het Eendrachtskanaal gedempt. De straat naam is nog steeds Hoendiep.

Naam
Volgens Moritz Schönfeld verwijst de naam Hoendiep naar vuil, modderig water en is daarbij verwant aan namen als Hoerediep, Honte en Hunze. Een priel ten zuiden van het Duitse eiland Langeoog heeft een vergelijkbare naam: Hungat.

Een veelgehoorde verklaring is dat de naam afkomstig zou van de streek Hoen, even ten westen van het toenmalige Groningen. De ook wel gehoorde bewering dat de naam afkomstig zou zijn van het logement De Hoen, is niet waar - het is waarschijnlijk - in beide gevallen - andersom.

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.


Er is nog niet op dit artikel gereageerd.

Pageviews vandaag: 9.