Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 05-01-2022 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Hemelvaartsdag

Op Hemelvaartsdag of 's Heren Hemelvaart (Latijn: Ascensio Domini) wordt binnen het christendom herdacht dat Jezus Christus is opgevaren naar God, zijn Vader in de hemel, negenendertig dagen na zijn opstanding uit de dood. De viering is onderdeel van de paascyclus en daarin telt Hemelvaartsdag als de veertigste paasdag.

Feestdag
De oudst bekende viering van Hemelvaartsdag is uit de vierde eeuw, opgetekend door de kerkhistoricus Eusebius. In de loop der tijd kreeg de feestdag steeds meer gewicht, waardoor het een algemene feestdag werd.[2] Hemelvaartsdag valt altijd op een donderdag, negenendertig dagen na Pasen (de veertigste paasdag) en tien dagen vóór Pinksteren. De Paas- en Pinksterdatum worden bepaald aan de hand van de maankalender en vallen daardoor ieder jaar op een andere dag.

Veel christenen zullen een kerkdienst of mis bezoeken. In de volgende Europese landen is Hemelvaartsdag op donderdag een officiële feestdag: België, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, IJsland, Liechtenstein, Luxemburg, Monaco, Nederland, Noorwegen, Oostenrijk, Portugal, Zweden en Zwitserland. In Portugal wordt deze dag in de volksmond Quinta-Feira da Ascensão (Hemelvaartsdonderdag) genoemd in plaats van de officiële benaming: A Festa da Ascensão (het feest van de Hemelvaart).

In landen (bijvoorbeeld Hongarije, Italië en Polen), waar de Katholieke Kerk minder invloed had op de kalender met de feestdagen, viert men de Hemelvaart op de zondag na de Hemelvaart. Dat is zeven dagen voor Pinksteren. In de Orthodoxe Kerk wordt Hemelvaartsdag een week later gevierd, dus op de zondag daarna. Binnen de verschillende protestante kerken wordt de Hemelvaartsdag vaak op dezelfde dag als de Katholieke Kerk gevierd, maar enkele kerken doen het ook de zondag erna.

De paaskaars blijft gedurende heel de paastijd tot en met het hoogfeest van pinksteren branden bij elke liturgische viering. Hierdoor wordt sterker de eenheid van heel de paastijd benadrukt. De diepste betekenis van het Hemelvaartsfeest is dezelfde als deze van het verrijzenisfeest. Christus' hemelvaart is geen afscheid: het is het feest van zijn blijvende aanwezigheid onder ons als de verheerlijkte Heer.

Arbeidersfeestdag
Hemelvaartsdag is tevens het feest van de Christelijke Arbeidersbeweging. Men herdenkt dan dat in 1891 de pauselijke encycliek van paus Leo XIII over sociale rechtvaardigheid, Rerum Novarum, werd afgekondigd. Op deze dag werden abdijentochten gelopen.

Nederland
Eind 20ste eeuw kreeg deze dag steeds meer een commercieel karakter. Ambtenaren en veel andere werknemers hebben een verplichte vrije dag.

Dauwtrappen is een traditioneel gebruik dat verbonden is met Hemelvaartsdag. Vermoedelijk stonden vroeger mensen op Hemelvaartsdag al om drie uur 's nachts op om zingend en blootsvoets op het gras te dansen. Daar zou de term "dauwtrappen" vandaan komen. De dauw op het gras zou een zuiverende werking hebben en zou terug te voeren zijn op een heidens gebruik om het meifeest of de heropleving van de natuur te vieren.

In veel plaatsen worden jaarlijks terugkerende evenementen georganiseerd zoals het Breda Jazz Festival, Dauwpop in Hellendoorn, het Nederlands jongleerfestival en verschillende boekenmarkten, jaarmarkten en braderieën. In Hoek van Holland wordt het strandseizoen geopend. Er is daar dan een braderie en in strandtenten is live-muziek.

België
In Brugge vindt jaarlijks op Hemelvaartsdag de Heilig-Bloedprocessie plaats.
In Ieper wordt jaarlijks de 100 km van Ieper in het Hemelvaartsweekend gehouden, een drie-daagse wandeltocht.

Groningen
Tijdens de Republiek in veel gerichten de dag van de eedstaving (aanzwering) van de redgers, wat met de nodige feestelijkheden en veel drankgebruik gepaard ging. Er werden harddraverijen en kermissen gehouden en volksvermaken als katknuppelen, aaltrekken en papegaaischieten beoefend. De inwoners van Groningen gingen op de ochtend van Hemelvaartsdag ook dauwtrappen.

Volgens het volksgeloof bloeien in de nacht voor Hemelvaartsdag de varens. Is het dan ook nog volle maan, dan wordt het zaad meteen rijp. Wie het in die nacht plukt en daarna bij zich draagt kan zich onzichtbaar maken. Zie ook leeuwerken.

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.


Er is nog niet op dit artikel gereageerd.

Pageviews vandaag: 7.