kunstbusgroningen

Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 05-01-2022 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Helwerd

De buurtschap Helwerd is een van de oudste wierden in de gemeente Het Hogeland in Groningen. De wierde is tegenwoordig onbewoond. In het begin van de twintigste eeuw is hij gedeeltelijk afgegraven waardoor het lijkt of er twee wierden zijn. De wierde ligt ongeveer halverwege Rottum en Usquert, iets ten westen van de Usquerderweg.


Grotere kaart weergeven

In 1872 werd de laatste boerderij op de wierde gesloopt en vervangen door de nieuwe boerderij 'Nieuw Helwerd'. Aan de voet van de wierde staan tegenwoordig twee boerderijen. Verder staat er nog een huis in de buurtschap.

In de vroege middeleeuwen moet het een dorpswierde van enig belang geweest zijn. Volgens diens biograaf Altfridus genas de missionaris Liudger in de achtste eeuw in het plaatsje Helewyret (vlak bij Werfhem en Wyscwyrt) de zanger Bernlef van zijn blindheid. Als dank daarvoor zou Bernlef zijn heidense repertoire hebben ingeruild voor meer stichtelijk werk. Volgens de meeste auteurs moet het daarbij om Helwerd gaan.

De Groningstalige dichter Jan Boer schreef een gedicht over deze geschiedenis, de Bernlef Ballade.

Ten zuiden van Helwerd loopt het Helwerdermaar.

Oudtijds Hellewyret. In de vita van Liudger (Vita Sancti Liudgeri) de plaats waar hij de blinde Bernlef vond, de zanger van de oude heldenliederen. Op de gevelsteen van Nieuw-Helwerd (1872) staat: 'Men zegt, dat voor ruim duizend jaren / De vrome Ludger 't Evangelie kwam verklaren / Voor 't eerst in dit gewest op Helwerds wierde.'

Andere schrijfwijze: Helwert. In de Middeleeuwen Helagvurd, Helavurd, Heleuuyrdh, Heleguurdh, Heleguuerdh, Hellewyret en Helawerd. Betekenis: werd = wierde, halu = afhellend, hel, hol = laag, drassig terrein.

In 1970 werd de wierde eigendom van stichting Het Groninger Landschap. In 1997 werd de wierde door de provincie opengesteld voor bezoekers.

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.