kunstbusgroningen

Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 17-12-2021 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Gruys

Stad-Groninger geslacht waarvan de Ommelander leden tot de landadel werden gerekend. Het geslacht Polman Gruys is een geslacht waarvan leden sinds 1814 tot de Nederlandse adel behoren en dat in 1932 uitstierf.

De stamreeks begint met Roelof Grues die zich in de Ommelanden vestigde en voor 1536 overleed. Zijn kleinzoon Roelof (†1610) werd burgemeester van Groningen.

De gelijknamige kleinzoon van Hillebrant Gruys, te weten Hillebrand (II) Gruys (ca. 1603-1671), stichtte de tak Lellens, die eindigde met zijn kleinzoon Onno Berend Gruys (1675-1740), militair, laatstelijk ontvanger der convooien en licenten te Nieuweschans. Diens oomzegger Allert Ludolf Gruys (1704-1740), provinciaal artilleriemeester, werd samen met zijn dienstmeid ter dood veroordeeld wegens kindermoord. Zij werden buiten de Herepoort gewurgd en onder de galg begraven.

De gezworene Geert Gruys (ca. 1565 - ca. 1620), zoon van Hillebrant I, verwierf door huwelijk Fromaborg te Wirdum. Zijn zoon Hillebrand (III) Gruys (ca. 1600-1676/7) stierf zonder kinderen na te laten.

Een achter-achterkleinzoon van Hillebrant I was Pompejus Gruys (1657-1718). Hij was onder andere gezworene en taalman, en verwierf door huwelijk Ter Weer in Tinallinge, maar nam geen deel aan de Ommelander politiek.

Polman Gruys

In 1721 trouwde Berent Gruys (1694-1733) met Ida Johanna Polman (1689-1732), op Tammingahuizen; nageslacht voerde daarna de familienaam Polman Gruys. Nazaten woonden op Tammingehuizen (Ten Post), later Garreweer (Tjamsweer).

De achterkleinzoon Jan Ernst Polman Gruys (1776-1818), was advocaat, inspecteur der belastingen, lid van het Departementaal Bestuur (1812), later van Provinciale Staten. Bij Souverein Besluit van 28 augustus 1814 werd nazaat mr. Jan Ernst Polman Gruys (1776-1818) benoemd in de Ridderschap van Groningen waardoor hij en zijn nakomelingen gingen behoren tot de adel van koninkrijk. Met zijn ongste kleindochter van hem stierf het geslacht in 1932 uit.

Telgen werden militair, jurist en provinciaal bestuurder.

Enkele telgen
• Ulrich Willem Polman Gruys (1730-1797), generaal-majoor
• Bernardina Ernestina Harmanna Polman Gruys (1775-1820); trouwde in 1802 met jhr. Abraham van Panhuys (1774-1847), lid van de Ridderschap en Provinciale Staten van Groningen
• Mr. Jan Ernst baron van Panhuys (1808-1878), onder andere lid van de Tweede Kamer en gouverneur/commissaris des Konings van de provincie Friesland
• Jhr. mr. Jan Ernst Polman Gruys (1776-1818), lid van de Ridderschap en Provinciale Staten van Groningen
• Jhr. mr. Pompejus Polman Gruys (1816-1885), advocaat
• Jkvr. Josina Petronella Polman Gruys (1856-1932), laatste telg van het geslacht

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.