kunstbusgroningen

Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 14-02-2022 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Groninger jazz

Groningen had een conservatorium, een podium en een actieve workshopleider, te weten saxofonist Alan Laurillard. Een niet te onderschatten mogelijkheid tot muzikale informatie bood de Groningse Jazzmarathon. Het optreden van gitarist James 'Blood' Ulmer in 1978 elektrificeerde de Groningse jazz.

Jazzmarathon groningen

Driedaags jazzfestival. Locatie cultuurcentrum De Oosterpoort, Groningen.
In 1974 geïnitieerd door Oosterpoort-directeur Peter Smids, vervolgens geprogrammeerd door Adriaan de Voogd en, vanaf 1990, Kees van Boven. Co-producent: NPS-radio. Kenmerk: modernistische formule, presentatie van actuele ontwikkelingen in de jazz en geïmproviseerde muziek. Historisch belangrijk festival voor de jazz in Groningen. In de jaren '90 breder en laagdrempeliger van opzet.

Laurillard richtte in maart 1981 zijn free-funkgroep de Noodband op: een dubbele bezetting met twee alten, twee basgitaren en twee slagwerkers. Al vrij snel kwam zangeres Greetje Bijma de gelederen versterken en binnen de kortste keren speelde de groep zelfs op de Berliner Jazztage. Halverwege de jaren tachtig hernieuwde Greetje Bijma haar muzikale samenwerking met Laurillard in het Greetje Bijma-kwintet. In 1990 ontving zij als eerste vrouw in Nederland de Boy Edgar Prijs, de opvolger van de Wessel Ilcken Prijs.

De geschiedenis van de jazz in Groningen gaat weliswaar terug tot de jaren '20, maar begon vaste vorm aan te nemen in de jaren '30. Vanaf dat moment ging Groningen muzikanten opleveren met nationale allure. Ook gingen de Groninger concertpodia een belangrijke rol spelen voor buitenlandse musici. De combinatie van beide factoren leidde in de jaren '80 tot wat wel het Groninger Swingtij wordt genoemd. Naast een bloeiend muziekleven is er dan sprake van een lokale jazzvorm die zich onderscheidt van de ontwikkelingen elders in Nederland. Daarna wordt het beeld weer diverser en minder karakteristiek.

In de eerste periode was jazz nog typisch amusementsmuziek, sterk verbonden met de dansfunctie. Gelegenheden zoals Hotel Bulthuis in Eenrum, Dancing Dommering in Winschoten en in de stad Astoria, Hotel Baulig, Frigge en Hotel Willems waren de podia voor orkesten, zoals de Blue Lyres en The Plus Fours, en muzikanten, zoals Joop Beerta (gitaar, zang), trompettist Louis de Vries, tenorsaxofonist Bert Magnus, drummer John Engels sr. en de violisten Benny Behr en Sem Nijveen.

Roelof Stalknecht kwam er als uitzonderlijk talent uit naar voren. Hij maakte stilistisch de overgang van swing naar bebop, de stijlen van de jaren '30 en '40/'50.

De Mambo Bar in Groningen werd na de oorlog het trefpunt voor de Groningse 'boppers', met tenorsaxofonist Roel Hemmes, altsaxofonist Jenne Meinema en pianist Rein de Graaff als trendsetters. Vanaf de jaren '70 bloeide het jazzklimaat sterk op. In cultuurcentrum De Oosterpoort begon directeur Peter Smids een festival, de JazzMarathon, met een op nieuwe, internationale ontwikkelingen gestoelde formule. De Stichting Jazz Groningen haalde landelijke subsidie naar het Noorden. De plaatselijke overheid schafte de sluitingstijd voor cafés af. Het bleken ideale omstandigheden te zijn voor de ontwikkeling van een typisch Groningse vorm van funkjazz. Deze werd uitgewerkt in orkesten als De Noodband, Artisnt en Combo Stamp. Muzikanten als Alan Laurillard, Gerard Ammerlaan, Frans Vermeerssen, Johan Huizing, Piet Hoeksma en Kees Post speelden er een vooraanstaande rol in.

https://www.stichtingjazzingroningen.nl/verhalen/1970-1975-opmaat-sjig/
1976 Oprichting van de Stichting Jazz Groningen

Groningen is niet bepaald een provincie, laat staan een stad, voor 'oude stijl'-jazz. Trompettist Adam Olivier is de voornaamste uitzondering op de regel. De blues daarentegen mag zich wel verheugen in een aanzienlijke populariteit. Ze wordt op hoog niveau beoefend door onder meer de gitaristen Fred Reining en Mischa den Haring. Voor de jazz kent Groningen sinds 1984 de Henri de Wolf Jazzprijs.

[De Vries]

Lit.: E. Determeyer, Ruige Dagen, 70 jaar jazz in Groningen (Groningen 1988).

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.