Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 04-05-2021 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Garnwerd

Garnwerd (Gronings: Garwerd) is een wierdedorp ten oosten van en onder Ezinge en Feerwerd aan het Reitdiep in de gemeente Westerkwartier in Groningen. Het heeft een oppervlakte van 18 hectare en een inwonertal van 345. Garnwerd heeft de status van beschermd dorpsgezicht.

Kenmerken:
De 13e-eeuwse Sint-Ludgerkerk met een 18e-eeuwse toren. Het orgel uit 1809 is gebouwd door Lambertus van Dam. De kerk is eigendom van de Stichting Oude Groninger Kerken.

Bij de brug over het Reitdiep bevindt zich de korenmolen De Meeuw, een stellingmolen uit 1851. Bij de molen stond een sarrieshut uit 1628, deze is echter afgebroken.

Het dorp is bekend vanwege de Burgemeester Brouwersstraat, het smalste voor auto's toegankelijke straatje van Nederland.

Het Pieterpad loopt door de plaats.

Vroeger lag de wierde van Garnwerd op een soort schiereiland tussen het Reitdiep en het Aduarderdiep. Door kanalisatie kwam het Reitdiep vanaf 1629 dichter bij het dorp te liggen; vanaf 1631 verzorgde een veerman vanaf zijn veerhuis op de dijk de overtocht met de afgesneden boerderijen en landerijen bij de Raken, Klein Garnwerd en Alinghuizen (de Garnwerderhoek).
Uit verzamelde informatie (een kaart uit 1750 van Theodorus Beckeringh, de kadasterkaart van 1832 en een notariële akte uit 1836 van de familie Hammingh) blijkt dat tussen 1631 en 1750 naast het eerste veerhuis een groter veerhuis (2e), tevens logement is gebouwd. De familie Hammingh nam in 1835 de exploitatie van veer, logement, boerderij en scheepssloperij over en bouwde na afbraak van het 2e veerhuis in 1876 op dezelfde locatie een nieuw pand (3e) maar nu met bovenverdieping (het "huidige café Hammingh"). De bovenzaal was noodzakelijk om aan de behoefte van verenigingen en vergaderingen te voldoen.

1876 was tevens het jaar dat door aanleg van zeesluizen bij Zoutkamp, het Reitdiep tot aan de stad, in het vervolg gevrijwaard bleef van eb en vloed. In 1887 werd het bootveer vervangen door een pontveer uit Wierumerschouw nadat aldaar een draaibrug was gebouwd.

Café Hammingh op de dijk aan het Reitdiep werd een van de bekendste gebouwen van het dorp en in de regio; het vormde een geliefd studieobject voor De Ploeg-schilders als Jan van der Zee, Johan Dijkstra en George Martens.

In 1933 kwam er een brugverbinding over het Reitdiep, waardoor het veer overbodig werd. De brug over het Aduarderdiep bij Schifpot werd op 25 maart 1939 geopend. In 2002 werd een sloopvergunning aangevraagd voor de doorrit wegens instortingsgevaar. Dankzij een lening uit het Restauratiefonds en een provinciale subsidie werd de doorrit in 2007 gerestaureerd.

Tegenwoordig is Garnwerd een pleisterplaats voor (vaar)recreanten en toeristen. Garnwerd is aantrekkelijk vanwege de horeca aan het Reitdiep en het recreatiecentrum Garnwerd. Eenmaal per jaar wordt in de zomer het meerdaagse feest 'Garnwerd Grandioos' gevierd.

De inwoners van het dorp hebben de bijnaam "Görtvreters". Dit voert terug op een oude legende van een scheepsjager die zich op een keer overat in een bord met gort. Het dorp heeft een eigen volkslied en een eigen vlag.

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.

Pageviews vandaag: 14.