Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 04-05-2021 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

garnalenvisserij

Rond het begin van de 20e eeuw bereikte de Zoutkampse economie een hoogtepunt met de opkomst van de garnalenvisserij. In de tweede helft van de 19e eeuw, voordat de garnalenvisserij opkwam, ging het nog slecht met de visserij. Veel jonge Zoutkampers schakelden over op een bestaan in de schelpen, vertrokken naar andere vissersplaatsen of monsterden aan op buitenlandse zeeschepen. Rond 1885 begon men vanuit Zoutkamp met een tiental zeilbootjes in de Lauwerszee met de garnalenvisserij. Vanaf 1925 werden de zeilen vervangen door de motor. De afzet bestond uit veevoer en consumptiegarnalen.

Station Zoutkamp.
Tot begin 20e eeuw was er een postkoetsverbinding met Winsum. In 1922 kwam echter de spoorlijn naar Groningen gereed, waardoor naast reizigers ook vis sneller naar de stad kon worden vervoerd vanaf Station Zoutkamp. Tegelijkertijd werden snelle nieuwe motorboten, trawlers in gebruik genomen, zodat verder op zee kon worden gevist en vis en garnalen sneller naar het dorp konden worden gebracht. In het dorp ontstonden verschillende garnalendrogerijen en voor huisvrouwen en kinderen was er in de jaren tussen beide wereldoorlogen een goede bijverdienste in de thuispellerij. Tussen 1930 en 1933 werd een groot haventerrein aangelegd en werd een vishal gebouwd.

Visserij
Tot in de jaren 1960 was Zoutkamp een vissershaven. Nadat, zeer tegen de zin van de bevolking, de Lauwerszee was afgesloten, werd de haven in 1969 verplaatst naar Lauwersoog. Daar vonden enkele tientallen trawlers en garnalenkotters met de lettercode ZK een nieuwe ligplaats en er werd een nieuwe visafslag gebouwd. De betonningsdienst kreeg er een plek en de veerboot van Wagenborg naar Schiermonnikoog vertrok sindsdien ook vanaf Lauwersoog.

Daarmee verdween een groot deel van de bedrijvigheid en levendigheid uit het dorp, dat tot in de jaren 1980 in een proces van versukkeling doormaakte. Voor de oude haven strekt zich tegenwoordig achter de Zoutkamperril het Lauwersmeer uit. De woede over de afsluiting was in 2009 bij het 50-jarig bestaan van het Lauwersmeer nog zo aanwezig onder de bevolking dat een bestuurslid van het Visserijmuseum Zoutkamp liever sprak van een 'herdenking' dan van een 'viering'.

In het verleden was de haven van Zoutkamp heel belangrijk voor de garnalenvisserij. Hierdoor ontstonden in 1900 twee bedrijven waaruit in 1950 de garnalenverwerkende fabriek Heiploeg ontstond, waarbij de garnalen door thuiswerkers werden gepeld. Vanwege de strengere eisen op het gebied van hygiƫne die de loonkosten opdreven wordt het pellen sinds 1990 vooral in Marokko gedaan. Heiploeg is vanuit het centrum verhuisd naar een nieuwe fabriek buiten het dorp, bij ingebruikname de grootste van Europa. Een visverwerkende afdeling van het bedrijf bevindt zich in de haven van Lauwersoog.

De Reitsdiepskade kreeg een kleine promenade met horeca, het in 1994 in de vroegere betonningsloods geopende Visserijmuseum Zoutkamp en het bedrijvencomplex van garnalenleverancier Matthijs van der Ploeg.

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.

Eerste pageview van vandaag: 1