Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 23-12-2021 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

G. Hamstra-Vos

Mw. G. Hamstra-Vos, geboren 1881 te Saaksum, doch eer ze een jaar oud was met haar ouders vertrokken naar Ommelanderwijk, waar haar vader hoofd van de school was. Zij trad in 1903 in het huwelijk met de uitgever Hamstra; te Hilversum sedert 1926. Mw. Hamstra-Vos is de schrijfster van een 19-tal veel gespeelde toneelstukken in de volkstaal van de Veenkoloniën.

Zij begon met 'n Weddenschap, een stukje in 1929; gevolgd door Hallo Grunol, een revue. Sedert werkte zij onafgebroken door; in 1952 verscheen Van Geslacht op Geslacht, in 4 bedrijven. Zij heeft bovendien al haar stukken bewerkt in een Ned. uitgave. Verder leverde zij enige kleine verhalen in dialekt en voordrachten, gedeeltelijk in dichtvorm.

Naar haar toneelstuk Op aigenaarlde Grond en Van Geslacht op Geslacht, het vervolg daarop, schreef zij een Nederlandse streekroman over Groninger boerenleven, die nog niet is verschenen.

Mw. Hamstra heeft sedert lange jaren een levendig aandeel in het werk van de Alg. Ver. Grunnen.

Schreef vanaf 1929 negentien veel gespeelde toneelstukken in Veenkoloniaal dialect, waaronder n Weddenschop, Het hoogste gebod, De kwetsboarste plek, Zo woar as ik Jan Diekstroa hait. Al haar werk verscheen ook in Nederlandse vertaling. Andere producties: Hallo Gruno (een revue), enkele verhalen en voordrachten.


Siemon Reker neemt in maart volgend jaar afscheid als hoogleraar Groninger taal en cultuur aan de RUG. Vanaf 2 maart pakt hij dagelijks een publicatie uit zijn Groninger boekenkast en legt de vinger telkens bij één wisselend woord daaruit. Dat resulteert in de werkdagelijkse column Dagwoord.
Mevrouw G. Hamstra-Vos is actief geweest in de Groninger wereld, ze schreef een stuk of 20 toneelstukken. K. ter Laan noteert aan het eind van het lemma over haar in de Groninger Encyclopedie dat ze "sedert lange jaren een levendig aandeel in het werk van de Alg. Ver. Grunnen " had. Hij bedoelt met het woord levendig
waarschijnlijk, dat ze als vertegenwoordigster van de Groninger vereniging van Hilversum een geharnaste tegenstandster was in verband met de spelling van woorden op - en.

Geboren in Saaksum, verhuisde ze al snel naar Ommelanderwijk, via haar huwelijk kwam ze in Het Gooi. Haar taal is zonder twijfel Veenkoloniaals.
't Geluk hangt aan 'n zieden droadje bevat op 4 en 5 twee opmerkelijke pagina's tegenover elkaar. Uitgeverij F. Mulder memoreert de positieve ontvangst van de eerste opvoeringen in Groningen ("Het stuk ging vier avonden voor een volle zaal en oogstte een enorm succes.") en in het openingstoneel van het eerste bedrijf staat de jonge boerin Tine gebogen over de wieg, ze spreekt Gronings tegen haar pas geboren kind! Omdat zij en haar man "boeren van veurnoame boerenstand" genoemd worden, kan het stuk nauwelijks later dan vroeg in de jaren '20 van de vorige eeuw spelen.
Willekeurig het stuk opengelegd, vallen in het derde bedrijf (pp. 42 en volgende) de geregeld voorkomende tussenwerpseltjes nè op. Het woordje betekent 'nietwaar, is het niet' en het vragende karakter vormt een verzoek om instemming. Nè is in feite een ontkennend element gecombineerd met hè. Er is reden voor om aan te nemen dat het met een neusklank uitgesproken werd, want in iets ouder werk komt een beleefdheidsvorm nènt voor, te zien als een meervoud. Nènt is helemaal verdwenen, nè komt in dit stuk van mevrouw Hamstra-Vos voor - en allicht vaker in haar werk.
Nè en nèn heeft Ter Laan wel gesignaleerd en in het Nieuw Groninger Woordenboek opgenomen, nènt niet. Hij geeft helaas geen nadere informatie met betrekking tot de afzender. Opvallend in het stuk van mevrouw Hamstra is, dat het alleen vrouwen zijn die nè bezigen - mannen doen dat niet. Dat heeft in het kader van dit stuk bepaald zin: de mannelijke hoofdfiguur-boer zit in allerlei besturen en vertelt daarom eerder hoe de wereld in elkaar steekt dan dat hij om instemming vraagt. Dat verandert later, als nè al afgeschaft is en als er zeker op de boerderij tegen kinderen geen Gronings meer gesproken wordt.
G. Hamstra-Vos, 't Geluk hangt aan 'n zieden droadje. Toneelspul in 4 bedrieven. Groningen (z.j.)

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.


Er is nog niet op dit artikel gereageerd.

Pageviews vandaag: 8.