Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 17-05-2021 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Franciscus Gomarus

Franciscus Gomarus ( Brugge 1563 - Groningen 1641), eigenlijk François Gomaer, was van 1594 tot 1611 hoogleraar in de theologie aan de Universiteit van Leiden, en werd vooral bekend als voorman van de contraremonstranten. Naar hem zijn de contraremonstranten ook gomaristen genoemd.

Studeerde o.a. te Oxford, Cambridge en Heidelberg.

In 1586 werd hij predikant in een gemeente van Nederlandse vluchtelingen in Frankfurt am Main, vanwaar hij in de winter van 1593-1594 halsoverkop moest vertrekken. Officieel, omdat hij met een vrouw 'van buiten' in het huwelijk was getreden, maar in werkelijkheid omdat de vluchtelingengemeente waar hij als predikant aan verbonden was, belaagd werd door fanatieke lutherse predikanten.

Hij werd hoogleraar te Leiden, waar hij ca. tien jaar later in conflict kwam met Jacobus Arminius. De ruzie met zijn Leidse collega Jacobus Arminius, voorman van de remonstranten, draaide vooral om de vragen in hoeverre sprake is van predestinatie en of Gods besluiten afhankelijk zijn van het doen en laten van de mens - Gomarus geloofde van niet, Arminius van wel. Gomarus stelde dat Gods besluiten 'soeverein' zijn, dat wil zeggen dat God zijn besluiten niet laat afhangen van wat de mens doet. Toch vermeed Gomarus determinisme. Hij handhaafde de menselijke verantwoordelijkheid en het belang van het metterdaad geloven in Christus.

Het conflict met Arminius leidde tot grote politieke spanningen in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Prins Maurits koos openlijk partij voor Gomarus. Ook een meerderheid van de bevolking was het eens met de leer van de contraremonstranten.

Na de arrestatie en executie van Johan van Oldenbarnevelt (die zich onder meer voor tolerantie voor de remonstranten in de publieke kerk had ingezet) en de Synode van Dordrecht werd het pleit definitief in het voordeel van de contraremonstranten beslecht.
Op de Dordtse Synode een der voornaamste tegenstanders van de remonstranten, slaagde hij er niet in zijn supralapsarisme aanvaard te krijgen.

Uit protest tegen Arminius' opvolging door de nog sterker van Gomarus afwijkende Vorstius, legde Gomarus zijn ambt neer en werd in 1611 predikant (alsmede hoogleraar aan de Illustre School) te Middelburg.

Toen vast stond dat Gomarus, de voortdurende strijd moe, de Leidse universiteit zou verlaten, werd Walaeus door de kerkeraad van Middelburg naar Gomarus gezonden om hem te bewegen als predikant naar Middelburg te komen. Deze zending had succes en dit was misschien vooral te danken aan het feit dat hij, behalve het predikantstractement, nog een zekere toelage van de magistraat zou ontvangen om enige theologische lessen te geven. In de gedachten van de kerkeraad en de magistraat heeft de wens geleefd dat de Illustere School eindelijk eens tot bloei mocht komen en uitgroeien tot een universiteit, zoals ook andere provincies hadden. De tijd die Gomarus in Middelburg heeft doorgebracht zijn niet de gelukkigste jaren van zijn leven geweest. De verhouding tot Walaeus, die naast hem aan de Illustere School tot hoogleraar werd benoemd, lokte een krachtig protest van Gomarus uit. Het getal leerlingen aan de school groeide niet en Gomarus geloofde niet meer dat de school ooit nog eens tot een universiteit zou uitgroeien. Toen er een verzoek kwam van de theologische faculteit te Saumur (Frankrijk) om daar hoogleraar te worden, is hij er zonder aarzeling op ingegaan. Hij meende hier van meer nut voor de kerk te kunnen zijn.

Na een periode in Middelburg (1611-1615) en Saumur (1615-1618), was Gomarus vanaf 1618 tot aan zijn dood hoogleraar in Groningen. Hij werd begraven in een graf in het koor van de Martinikerk, waar ook zijn vrouw rustte.


Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.

Eerste pageview van vandaag: 1