Stichting Kunstbus Groningen

Dit artikel is 17-06-2020 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Fivelingo

Fivelingo is een oud zeekleigebied in Noordoost-Groningen, genoemd naar de verdwenen veenrivier de Fivel. Deze rivier ontsprong in het uitgestrekte veengebied bij Slochteren en stroomde via Wittewierum en Ten Post naar Westeremden, waar hij uitmondde in een breed estuarium: de Fivelboezem.

De kern van het gebied bestaat uit een authentiek wierdenlandschap met kronkelende wegen en waterlopen (maren), zomend aan een laatmiddeleeuws poldergebied dat is ontstaan door bedijking van de Fivelboezem. Het is overwegend een akkerbouwgebied met grote, statige boerderijen en vruchtbare zavelgronden. Een lager gelegen klei-op-veen-ontginningsgebied met grasland en verspreide bebouwing vormt de overgang naar Duurswold. De oostelijke hoek bestaat uit een stedelijk-industriële zone rond Delfzijl en Appingedam. Het hele gebied is archeologisch zeer waardevol vanwege een groot aantal beschermde wierden, klooster- en borgterreinen.

Fivelingo wordt aan de zuidkant begrensd door de voormalige veengebieden van Duurswold en de Centrale Woldstreek, waarbij het Eemskanaal de overgangszone naar Duurswold markeert. De Eemshavenweg vormt de grens met het oude wierdengebied van het Hogeland. Deze autoweg volgt ongeveer het tracé van het Maarvliet - ooit de grenswatering tussen de middeleeuwse districten Hunsingo en Fivelgo. Aan de oostkant liggen de wierdedorpen van het Oldambt.

In de kronieken van Emo en Menko vermeldt Menko onder het jaar 1267:
'Alleen Fivelingo bleef vrij van overstroming, misschien omdat het zijn dijken meer dan de andere Friezen had verhoogd. Veeleer echter, omdat het de uit allerlei landen daarheen stromende armen milddadiger met aalmoezen en onderdak verzorgde. Doch voornamelijk, omdat reeds twaalf jaar en langer hun rechters en andere machtigen een goede rechtspraak in stand hielden en het oordeel over rijken en armen billijk was. Hiervoor ijverden bovenal en werkten krachtdadig samen de achtbare leken Snelger van Scharmer, Ripperd van Nothensum en Tmmo, ridder van Aldesum. Het was voornamelijk de abt van Bloemhof die goede raad gaf, waarnaar genoemde leken en andere edelen van het landschap zich naar behoren richtten.'


Uit het bovenstaande blijkt dat er op het punt van de rechtspraak in Fivelingo (het gebied van Slochteren en Appingedam) goede samenwerking was tussen adellijke geslachten en de kerk. Wij kunnen aannemen dat de kerk overal getracht heeft de harde middeleeuwse rechtspraak te verzachten door mildere bijbelse beginselen, en dat de kerk en leken vaak hebben samengewerkt om goed recht te scheppen en het leven draaglijk te maken.

Bronnen:
landschapsgeschiedenis.nl, auteur: Otto S. Knottnerus
• Noord- en Zuidbroek in vroegere jaren, 1973, door H. Antonides.


Eerste pageview van vandaag: 1