Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 13-04-2021 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Everhard van Keulen

De vermoedelijk eerste, houten kerk van Wittewierum werd in een onbekend jaar gebouwd en in 2011 geschonken aan het klooster Bloemhof in oprichting. In 1225 werd deze houten kerk gewijd tot abdij door bisschop Dirk III van Münster. Daarop begonnen de voorbereidingen voor de bouw van een nieuwe stenen kloosterkerk, waarschijnlijk naar voorbeeld van het moederklooster, de Abdij van Prémontré. In 1227 werd de slotgracht voltooid, in 1228 werden de koorbanken gemaakt en in 1235 werd begonnen met het bakken van stenen. In 1238, een jaar na de dood van Emo van Huizinge, begon zijn opvolger abt Paulus met de bouw van de kerk. Hij huurt, op advies van heer abt Sibrand, magister Everhard in, een steenhouwer uit Keulen, om de nieuwe kerk van Bloemhof te bouwen.

In de bewaard gebleven kloosterkroniek doen de abten Emo en zijn opvolger Menko nauwkeurig verslag van de geschiedenis van het klooster en zijn bewoners. Zo vertelt laatstgenoemde dat de bouw van de kloosterkerk aanving in 1238, 'het derde jaar nadat men begonnen was bakstenen te bakken'. Voor het werk werd een zekere meester Everhard ingehuurd, 'een zeer bekwaam steenhouwer, afkomstig uit Keulen'. Dat hij naast een bekwaam vakman ook een onaangenaam mens was, blijkt in diezelfde kroniek uit het beklag van Menko over Everhards 'ondraaglijke gulzigheid'.
Bloemrijk wordt verteld hoe tachtig mannen in ploegendiensten met de bouw van de fundamenten in de weer waren; met vereende krachten werkten monniken, lekenbroeders en dorpelingen uit Wittewierum en Woltersum samen om het werk gedaan te krijgen. In ruil voor de verrichte arbeid ontving men brood, kaas en een aflaat van de bisschop. Volgens de kroniek dreunde tijdens het heien het hele dorp, 'zodat in de naastliggende huizen de melk uit de kannen klotste en de ganzeneieren door de trilling van de grond niet verder uitgebroed konden worden'. Binnen vijf jaar was het fundament voltooid, een campagne die werd begunstigd door uitstekende oogsten. Ondanks tegenslagen door droogte en hevige regenval in de periode erna werd de kerk ingewijd in het 21e jaar na de legging van de fundamenten, in 1258 of 1259.
Menko vertelt hoe het resultaat in meerdere opzichten afweek van de oorspronkelijke bouwplannen, 'zodat een later geslacht, dat verder zou willen bouwen, hierin een ontwerp heeft om te voltooien'.

Vanaf 1238 werd onder leiding van bouwmeester Everhard van Keulen de tweede, stenen, kloosterkerk gebouwd. De eerste vijf jaar werden besteed aan het leggen van de fundamenten vanwege de zachte bodem. Deze fundamenten werden aangelegd door middel van heien, waarvoor 80 man uit de omtrek werden ingezet, die in ruil daarvoor brood, kaas en een aflaat van de bisschop van Münster. Het merendeel van de werkkrachten was afkomstig uit Woltersum en de overigen uit Wittewierum. De kroniek vermeldt dat het hele dorp trilde door het heien, waardoor in de huizen de melkemmers overliepen en de ganzeneieren beschadigd werden, waardoor er geen kuikens meer uit konden komen. Na 21 jaar werken, in 1258 of 1259, was de kerk gereed. De hoge kosten die met de bouw gepaard gingen werden door abt Menko onder andere geweten aan de onervarenheid van de monniken met het werk, waardoor een dure bouwmeester moest worden ingehuurd.

Deze kerk werd later vervangen door een derde en nog later de huidige vierde kerk.

Websites en bronnen:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Kerk_van_Wittewierum

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.

Pageviews vandaag: 12.