Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 14-03-2021 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Doorgeven

Doorgeven was een illegale krant, een verzetsblad, uit de Tweede Wereldoorlog, dat vanaf 8 juli 1943 tot en met 26 april 1945 in Zuidbroek werd uitgegeven. Het blad verscheen wekelijks in een oplage tussen de 500 en 3700 exemplaren. Het werd gestencild en de inhoud bestond voornamelijk uit algemene artikelen, binnenlandse berichten en nieuwsberichten.

Al tijdens de eerste oorlogsjaren verspreidde de districtsleider van de Ordedienst (OD) Jacob Bruggema uit Veendam waarschuwingen en aanwijzingen. Gevolgd door berichten over de aanmeldingsplicht voor militairen en de April-meistakingen die hier op volgde. Na de verplichte inlevering van radio's op 13 mei 1943 besloten Bruggema en de gebroeders B. en Hielke Antonides tot de uitgave van een blad dat op zou roepen tot verzet tegen de Duitsers. Om het risico zo klein mogelijk te maken werd gekozen voor een titel met een woord: Doorgeven. Het blad bestond uit een dubbelzijdig getypt foliovel.

Toen op 13 mei 1943 werd opgeroepen om alle radio's in te leveren, besloot Bruggema dat het volk op een andere manier aan informatie moest komen. Samen met de broers Antonides uit Zuidbroek gaven ze een illegaal krantje uit om mensen op de hoogte te houden van de berichten die middels Radio Oranje werden doorgegeven. Verschillende mensen die hun radio niet hadden ingeleverd gaven deze berichten aan Bruggema door. Het blaadje droeg geen naam, maar bovenaan elk nummer stond Doorgeven! Het was uitdrukkelijk de bedoeling het blaadje na het lezen door te geven aan een ander, zodat zoveel mogelijk mensen op de hoogte van het nieuws werden gebracht. In totaal zijn 105 krantjes verschenen.

G. Velthuis was tot 7 juni 1944 verantwoordelijk voor het radionieuws. Hielke Antonides was gemeentesecretaris van beroep en kon daardoor het binnenlands nieuws verzorgen. Op 7 juni moest Antonides onderduiken, met zijn twee zusters en vier broers lukte het om de uitgave, zij het als nieuwsblad, voort te zetten.

Op 29 september 1944 werd Jacob Bruggema gearresteerd en nog geen twee weken daarna, 12 oktober 1944, werd hij gefusilleerd. Hierna werd samengewerkt met Huibert Ottevanger van Trouw. De nieuwe titel, na 19 november 1944, werd Trouw-bulletin. Vanaf 11 maart 1945 veranderde de titel in Kroniek van de week met ondertitel Trouw-bulletin en als zodanig vanuit de Veenkolonie├źn verspreid in een oplage tot 2000 exemplaren.

In totaal verschenen er 105 nummers. Doorgeven werd soms verspreid per fiets, wat tot problemen kon leiden. De Duitsers vorderden in Valthermond een fiets en vonden honderden exemplaren van Trouw en 'Doorgeven' in de fietstassen. In Zuidbroek bleef het blad onder de naam Doorgeven verschijnen.

Na de bevrijding werd de uitgave legaal voortgezet onder de titel De Vrije Nederlander.

'DOORGEVEN'
Zuid broek. 8 juli '43-26 apr. '45 (1. v .). wkl. stenc. nieuws, art., art. binnen!. 500-3700.
Compleet.
Reeds gedurende de eerste oorlogsjaren werden door de architect J. Bruggema, de districtsleider
van de OD, waarschuwingen en aanwijzingen verspreid. Later ook o.a. in verband met de aanmeldingsplicht voor militairen en de daarop gevolgde Meistaking. Na de verplichte inlevering
van de radiotoestellen besloot hij in samenwerking met de gebroeders H. en B. Antonides over
te gaan tot de uitgave van een blad dat op zou wekken tot algemeen verzet. Ten einde het risico
zo gering mogelijk te maken zou het slechts te herkennen zijn aan het laatste woord: 'doorgeven'.
G. Velthuis zorgde tot 7 juni 1944 voor het radionieuws; het nieuws uit het binnenland werd
door Antonides uit hoofde van zijn functie als gemeentesecretaris verzameld. Op 7 juni 1944
moest Antonides wegens ander illegaal werk onderduiken. Tezamen met twee zusters en vier
broers zette hij de uitgave, nu alleen als nieuwsblad voort. Op 29 september 1944 werd Bruggema gearresteerd; nog geen twee weken daarna, op 12 oktober 1944, werd hij met enige andere
medewerkers gefusilleerd. De daaruit voortvloeiende moeilijkheden werden opgelost door samen te werken met H. Ottevanger van TROUW (zie nrs. 840 en 841); daarom werd van 19 november 1944 af boven de overzichten vermeld TROUW-BULLETIN (zie nr. 877). Op 11 maart
1945 werd de titel in verband met het naoorlogse verschijningsrecht KRONIEK VAN DE
WEEK, met als ondertitel Trouw-Bulletin (zie nr. 334).
De uitgave werd legaal voortgezet onder de titel DE VRIJE NEDERLANDER.

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.

Eerste pageview van vandaag: 1