Stichting Kunstbus Groningen

Dit artikel is 13-04-2020 voor het laatst bewerkt.
Twitter: Tweet Follow Tweet naar over
Facebook:

Of mail uw vraag of opmerking over dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Dollard

De Dollard is een zeearm, onderdeel van de Waddenzee, op het grensgebied van Nederland en Duitsland. De rivier de Eems mondt hier in uit en stroomt daarna via de Eemsmonding door naar de Noordzee. De huidige Dollard is ongeveer 100 vierkante kilometer groot.


De kaart geeft in lichtgroen het bereik van het Dollardwater bij de Cosmas- en Damianusvloed van 1509. Dit was de grootste uitbraak van de Eems en overstroomde het Reiderland en nagenoeg het gehele Oldambt. Na 1540 begon men met bedijken. De stippellijnen geven oude, verdwenen Dollarddijken aan, de dikkere lijnen geven de binnen- en buitendijken aan.
Onder andere de dorpen Noordbroek, Zuidbroek, Muntendam, Meeden, Eexta, Scheemda, Midwolde, Oostwold, Finsterwolde, Beerta, Winschoten, Blijham, Vriescheloo en Bellingwolde zijn gelegen in het Dollardrandgebied.

De Duitse stad Emden ligt ten noorden ervan en de Nederlandse stad Delfzijl ligt een kleine negen kilometer ten westen van de Dollard. De Nederlandse kust van deze zeearm is dunbevolkt en er liggen enkele kleine dorpen.

Het getijverschil in de Dollard is meer dan drie meter. Het water van de Dollard is brak doordat het zeewater zich hier mengt met het water uit de Eems.

Het gebied dat is overstroomd door de Eems en waarbij de Dollard werd gevormd, werd opgedeeld in een oostelijk en westelijk deel, te weten Reiderland (DL) en het Oldambt (NL). Op de “Kaart of Land Tafereel der Provincie van Groningen en Ommelanden” uit 1781, gemaakt door Th. Beckeringh, is de grens tussen Oldambt (de westelijke Dollardboezem) en Reiderland (de oostelijke Dollardboezem) goed zichtbaar. Het Oldambt kon onderscheiden worden in klei-(of 't Kleine)Oldambt en Wold-(of Groote)Oldambt. Het laatste is het meer zuidelijk gelegen veengebied, het eerste is het meer noordelijk gelegen kleigebied. Noordbroek bevindt zich in het Wold-Oldambt. Deze begrenzing binnen het Oldambt gaf naast een bodemkundig verschil, ook een verschil in rechtsgebied aan. Tot het jaar 1444 hadden de twee Oldambten beide hun eigen rechtspraak. In het Klei-Oldambt werd dit uitgeoefend door het adellijke Houwerdageslacht, in het Wold-Oldambt door het adellijke Gockinga-geslacht. Op deze manier oefenden deze hovelingen hun macht uit in het gebied. Echter, na het overlijden van Eppo Gockinga in 1444 eigende de stad Groningen zich de rechtspraak 'in de streek bij de Dollard' toe.

Bronnen:
Noordbroek - een interdisciplinair onderzoek naar de vorming en ingebruikname van de kleilanden in de 15e en 16e eeuw - A.F. (Annelies) Vermue


Pageviews vandaag: 3.