Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 07-02-2021 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Diakonessenhuis Groningen

Een diaconessenhuis is een ziekenhuis dat wordt of werd beheerd door een organisatie van diaconessen. De naam wordt en werd gebruikt door ziekenhuizen en voormalige ziekenhuizen van protestants-christelijke oorsprong. Het Diakonessenhuis van Groningen werd opgericht in 1887 door een comité uit de hervormde burgerij als 'Asyl voor zieken en zwakken'. Het fuseerde in 1991 met het Rooms Katholiek Ziekenhuis tot het Martini Ziekenhuis.

Een diaconessenhuis maakt deel uit van een systeem van particuliere gezondheidszorg, waarbij vanuit over het land verspreidde moederhuizen opgeleide verpleegkundigen in de daarom heen liggende wijken en nabij gelegen dorpen zieken in hun eigen huis verplegen. De wijkverpleging is daaruit voortgekomen.

De verpleegkundigen werden diaconnessen genoemd, omdat zij hun leven wilden wijden aan de verpleging van zieken. De letterlijke betekenis van diaconaat is het zich dienstbaar opstellen. Eeuwenlang werd het diaconaat vereenzelvigd met de zeven werken van barmhartigheid, het richtte zich op zieken, armen, wezen en weduwen binnen Nederland, ook in de Armenwet van 1854 staat hulp door kerken en particulieren centraal. De Algemene bijstandswet van 1965 maakt hier een einde aan. In plaats van afhankelijk te zijn van liefdadigheid had iedereen vanaf die tijd het recht op bijstand.

Geschiedenis Diaconessenhuis Groningen

In 1863 werd door een aantal vermogende, christelijke dames in Groningen een naaischool opgericht aan de Haddingestraat. Zij hielden zich naast de school bezig met armenzorg. In 1874 werd besloten de school op te heffen en werd door de stichters in het pand een asyl voor zieken en zwakken ingericht. Op advies van dominee De Geer richten ze een vereniging op, in 1884 werd deze door koning Willem III als rechtspersoon erkend.

Enkele jaren later, in 1887, werd door het bestuur een diaconessenhuis gesticht. Uit de statuten blijkt dat men zich vanaf dat moment niet meer alleen richtte op verpleging van zieken, door diaconessen, maar in de eerste plaats een verpleegkundig opleidingsinstituut was om ongehuwde protestante dames tot wijkverpleegkundige op te leiden.

In 1887 werd het gebouw aan de Haddingestraat verbouwd en uitgebreid, waarna op 24 november 1887 officieel het Diakonessenhuis in gebruik kon worden genomen. Het bestuur, waartoe nu ook enkele heren behoorden, bestond nog voor een groot deel uit de dames die jaren eerder de naaischool hadden gesticht. Naast verpleging in het ziekenhuis, boden de diakonessen ook thuisverpleging.

Langzamerhand ging men over tot meer ziekenverpleging. Wegens ruimtegebrek - er konden maar zo'n 6 patiënten worden opgenomen - werd in 1890 besloten een nieuw gebouw te laten plaatsen. Hiervoor werd een stuk grond aangekocht aan de Praediniussingel. Het nieuwe gebouw waar dertig bedden waren verdeeld over drie

klassen wordt op 19 april 1893 geopend. Het oude gebouw aan de Haddingestraat werd later dat jaar verkocht.

Armen en minvermogenden kregen gratis verpleging, aan meer gegoeden werd een bijdrage gevraagd. Tot 1923 werd voedsel uitgereikt aan armen. Door de grote motivatie was de verpleegkundige standaard hoog. Leden uit de stedelijke elite lieten zich op 'klassenkamers' verplegen.

Het patiëntenbestand groeide en ook het nieuwe ziekenhuis werd al snel te klein. Vanaf 1909 werden diverse andere panden in de stad aangekocht, onder andere om de verpleegkundigen onder te brengen. In 1933 werd gesproken over een nieuw te bouwen ziekenhuis aan de Praediniussingel, maar de ruimte was er te beperkt. In 1939 werd daarom grond gekocht in Helpman, onder anderen van de nazaten van Jan Evert Scholten. Na de uitbraak van de Tweede Wereldoorlog werd de bouw van een nieuw ziekenhuis uitgesteld. In 1948 werd aan de Ubbo Emmiussingel een villa gekocht, die werd ingericht als kraamkliniek; Onder de naam Huize Tavenier is dit gebouw tot 1981 in gebruik gebleven.

De bouw van een nieuw ziekenhuis liet nog op zich wachten. Pas op 28 mei 1965 werd door commissaris van de Koningin Cees Fock het nieuwe gebouw aan de Van Ketwich Verschuurlaan geopend, een ontwerp van de architect J.P. Kloos. Daar kreeg het de beschikking over 422 bedden. Alle afdelingen, met uitzondering van de kraamkliniek, verhuisden naar de nieuwe locatie. In 1975 werd de vereniging 'Het Diakonessenhuis' omgezet in een stichting.

Fusie en verhuizing
In 1991 fuseerde het Diakonessenhuis met het Rooms Katholiek Ziekenhuis (RKZ) aan de Van Swietenlaan tot het Martini Ziekenhuis. In 2007 werden de beide locaties samengevoegd in een nieuw gebouw aan de Van Swietenlaan. Op 12 december 2008 werd het geopend door koningin Beatrix. De locatie aan de Ketwich Verschuurlaan deed daarna een paar jaar dienst als tijdelijke studentenhuisvesting en is vervolgens gesloopt.

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.

Pageviews vandaag: 14.