Stichting Kunstbus Groningen

Dit artikel is 14-01-2021 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Delf

1. Een oude vaarweg tussen de Eems en de Lauwers. 2. Een gegraven kanaal langs een oude waterloop vanaf de Eems bij Delfzijl naar Appingedam en vanaf daar naar een afgegraven kanaal van de Fivel bij Winneweer/Ten Post; het bestond al in 1248 en is de naamgever van Delfzijl. Het maakt nu deel uit van het tegenwoordige Damsterdiep.

De naam Delf komt van 'graven, delven'. Er zijn meer watergangen met deze naam, zoals de Delf in de stad Emden. Ook de stad Delft dankt zijn naam aan een dergelijk water.

De Delf is waarschijnlijk al voor het jaar 1000 aangelegd van Delfzijl ( = zijl in de Delf) naar Winsum. Het is de voorloper van het Damsterdiep van Delfzijl (waar de Delf later met zijlen werd afgesloten) en het Winsumerdiep, die oorspronkelijk met elkaar in verbinding stonden.

De Delf was een handelskanaal, gegraven om te voorkomen dat men over zee moest varen, een in die tijd gevaarlijke onderneming en tegelijkertijd een afwateringskanaal, ter ontwatering van de door inklinking sterk gedaalde bodem van de reeds ontgonnen landerijen van het ten zuiden gelegen Woldgebied tussen Bedum, Slochteren en Farmsum.
De Delf had nog een beperkte functie als handelsweg. Winsum en Garrelsweer hadden in de 15de eeuw markt-, munt- en tolrechten. Zij liggen op strategische punten aan de Delf.

Hoe de Delf precies in elkaar zat weet men niet meer. Aangenomen wordt dat de Delf een in de vroege Middeleeuwen gegraven verbinding tussen de Hunze (Reitdiep) en Fivel is geweest, die het traject Winsumerdiep, Boterdiep (Onderdendarn, Fraamklap), Westerwijtwerdermaar (gedeeltelijk) volgde. Dan een verdwenen traject in zuidoostelijke richting langs de huidige Delleweg van Westerwijtwerd tot aan de Fivel bij Olfort, waar de Delleweg (Delle is een verbastering van Delf) de spoorbaan kruist. Aangezien het Fivel-estuarium bij Westeremden dichtslibde, zou men vanuit de bovenloop van de Fivel bij Winneweer een voortzetting van de Delf in oostelijke richting hebben gegraven. Hieraan ontleende Garrelsweer mogelijk zijn betekenis als markt- en muntplaats. Dit traject moet lang onder invloed van eb en vloed hebben gestaan, gezien het kronkelige verloop. Later sloot men dit met een dam (Appingedam) af, toen Fivelgo rond 1200 met een ringdijk was omgeven.


Pageviews vandaag: 6.