Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 12-12-2021 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

De Groninger Rarekiek

Reeks van vijf schotschriften op rijm, verschenen tussen 1775 en 1785. De titel verwijst naar de 'kiekkast' waarmee in vroeger tijden kermissen werden opgevrolijkt. In deze pamfletten worden de prinsgezinde regenten aan de kaak gesteld, dus in de eerste plaats „De oude Staatsman”, A. A. van Iddekinge.

Het gehanteerde koeterwaals moest suggereren dat het om een Zuid-Nederlandse artiest ging. De schrijver maakte zich in de derde aflevering dan ook bekend als 'Steven Wallon'. De eerste aflevering nam het establishment op de korrel, vooral burgemeester A.A. van Iddekinge met zijn familie en 'afhangelingen'. Dit element keerde in alle afleveringen terug.

De tweede aflevering (1777) fulmineerde tegen de ontaarding van de Nederlandse cultuur door buitenlandse invloeden. Later is dat een gewichtig thema bij de patriotten.

De derde aflevering (1782-1783) koos duidelijk partij voor de patriotten. Met deze aflevering werden de eerste twee, met verhelderend commentaar, opnieuw uitgegeven. Doel: de Groningers wakker schudden en opwekken tot daden. De gezworenen werden opgeroepen, onafhankelijk van stadhouder en 'luitenantstadhouder' (Van Iddekinge), de nieuwe raadslieden te kiezen. In de laatste aflevering riep de Rarekiek de Groningers op tot de burgerwapening.

De schrijvers zijn nooit bekend geworden. Men heeft gedacht aan Lucas Trip, A. J. de Sitter, Prof. Gadso Koopmans, Toncko Modderman en H. L. Wichers. Misschien was Gadso Coopmans de auteur? Hij studeerde enige tijd medicijnen in Groningen, huwde een Groningse patriciërsdochter en was bovendien actief patriot.

De Rarekiek was zo bekend, dat er in 1814 nog een zogenaamd zevende vervolg verscheen, weer een plat kreupelrijm, doch dat niets meer te maken heeft met de strijd der Patriotten. Het handelt over de instelling van de Groninger gendarmerie.

Lit.: K. ter Laan, 'Goud en Tjoud', afleveringen XXVII-XX, Maandblad Groningen 25 (1942) 36-38, 52-54, 68-70, 81-83; Van der Meer, Patriotten.

Websites:
dvhn.nl

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.


Er is nog niet op dit artikel gereageerd.

Pageviews vandaag: 7.