Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 07-01-2021 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

cosmeticadoosje van Eenum

Bij het afgraven van de dorpswierde van Eenum werd in 1917 een taxushouten doosje van Romeinse makelij gevonden. Het zorgvuldig vervaardigde doosje kan afgesloten worden met een schuifdeksel en is verdeeld in vier vakjes. Elk vakje is afzonderlijk afgesloten met een scharnierend benen dekseltje. Het doosje is gemaakt in de 2de of 3de eeuw n.Chr. en diende om cosmetica of medicijnen in te bewaren.

Het terpen- en wierdengebied van het Fivelbekken is rijk aan Romeinse objecten, zoals aardewerk en munten. Deze vondsten getuigen van een intensieve uitwisseling tussen de bewoners van het kustgebied en die in het Rijnland. Als het gehele palet aan Romeinse importen wordt overzien, vormen drie vondsten van wierden rond het Fivelbekken het neusje van de zalm: een imposante vingerring van bergkristal met de ingegraveerde afbeelding van Dionysus uit Westerwijtwerd, een stijlvol vormgegeven medicijn- of cosmeticadoosje van taxushout uit Eenum (2de-3de eeuw), en een ivoren mesheft met de buste van een Romeinse keizer, eveneens uit Eenum (3de-4de eeuw).

De archeoloog Wim van Es heeft terecht gewezen op het uitzonderlijke karakter van deze voorwerpen en probeert te verklaren hoe ze in Noord-Groningen terecht zijn gekomen.

De ring is zo nauw dat deze alleen door een vrouw kan zijn gedragen. Ook het kistje kan het cosmeticadoosje van een vrouw zijn geweest, of - minder waarschijnlijk - het instrumentdoosje van iemand die binnen het Romeinse rijk geneeskunde heeft geleerd. Voor beide objecten wordt aangenomen dat ze op de markt in één van de Romeinse steden ten zuiden van de Rijn zijn gekocht.

Het mesheft is van een andere orde: luxe objecten met een keizerportret werden vermoedelijk door de keizer zelf aan hoge functionarissen gegeven. Voor het mes waaraan het ivoren heft uit Eenum was bevestigd, denkt Van Es aan een 'vorstelijk cadeau', bijvoorbeeld voor een 'Germaans edelman, heer van een groot gevolg'. Hoewel het mogelijk is dat terpbewoners de ring en het doosje ergens hebben gekocht, zijn ook deze objecten zo uitzonderlijk dat eveneens aan een geschenk valt te denken.

Deze objecten tonen dat de samenleving waartoe de bewoners van Godlinze gedurende de Romeinse tijd behoorden intern sociale verschillen kende. Terwijl op de meeste wierden boeren woonden die vooral zelfvoorzienend waren, is voor de grotere wierden, zoals die van Westerwijtwerd, Eenum én Godlinze, aan te nemen dat hier ook vooraanstaande families woonden die tot de lokale en wellicht zelfs regionale elite behoorden. Het zullen de leiders van deze families zijn geweest die als vertegenwoordigers van het latere Hunsego en Fivelgo contacten met het Romeinse gezag onderhielden. Vooral in de 3de en 4de eeuw, als de rijksgrenzen in het zuiden onder druk komen te staan, werd politieke steun noordelijk van de Rijn gezocht - steun die met geschenken in de vorm van gouden munten, zilveren vaatwerk en wellicht ook de luxe objecten uit Westerwijtwerd en Eenum werd bekrachtigd.

Websites en volledige bronnen:
De geschiedenis van terpen- en wierdenland www.rug.nl

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.

Pageviews vandaag: 15.