Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 18-12-2020 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

burgersociëteit

Benaming van de patriottenclubs die in de jaren '80 van de 18de eeuw werden opgericht, met het doel lieden van allerlei stand in kennis te brengen met de beginselen der democraten. Ze waren het politieke verlengstuk van de exercitiegenootschappen. De burgersociëteit kwam voort uit particulier initiatief en stelde zich onafhankelijk op tegenover de overheid. Met de benaming burgersociëteit willen de leden de afstand tegenover de 'heren' van het regentendom benadrukken.

Als ontmoetingsplaats van gelijkgezinden was de burgersociëteit een typisch product van de 18de-eeuwse genootschapscultuur van verenigingen en fraterniteiten. Ze ondernam naast politieke ook maatschappelijke activiteiten. In Groningen werd bijvoorbeeld geld ingezameld voor iemand die huis en haard door blikseminslag verloren had.

De burgersociëteit was tot december 1787 gehuisvest in de herberg Het Gouden Hooft op de hoek Guldenstraat-Waagstraat. De petities waarmee het stadsbestuur werd bestookt werden in de burgersociëteit opgesteld en ter ondertekening neergelegd. Later was de sociëteit gevestigd in 'De Unie', aan de noordzijde van de Grote Markt.

In februari 1788 vonden gewelddadige botsingen met oranjegezinden plaats ter hoogte van de Waag. Het bracht het stadsbestuur tot ontbinding van de burgersociëteit.

In 1795 herleefde ze en werden er ook elders in de stad politieke clubs opgericht, onder andere opnieuw in 'Het Gouden Hooft'.

Als meest radicale sociëteit ontpopte zich de club 'Vrijheid, Gelijkheid en Broederschap', vergaderend bij kastelein J. Tiddens. Eén van de bekendste leden van deze club was Mattheus van Heijningen Bosch. De sociëteiten gingen samenwerken als een soort 'pressiegroep'. Ze vormden in belangrijke mate de machtsbasis van de radicale revolutionairen, de unitarissen. Na aanvankelijke successen van deze radicalen werden de sociëteiten in 1797 door het stadsbestuur onder politieke curatele geplaatst. Daarna waren ze eigenlijk niet meer dan discussieclubs.

Websites:
grootesocieteitgroningen.nl

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.

Pageviews vandaag: 27.