Stichting Kunstbus Groningen

Dit artikel is 02-11-2020 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

boekbezit

Tot het eind van de 18de eeuw bleef het aanleggen van een huisbibliotheek iets voor gestudeerden. Bijbels, almanakken, kranten en schoolboeken vormden het lectuurbezit van lagere standen.

Onder invloed van de Verlichting en in het algemeen de veranderende sociaal-economische omstandigheden steeg vanaf het midden van de 18de eeuw de interesse voor lectuur. Alternatieven voor boekbezit als leesgezelschap en leesbibliotheek kwamen toen op.

Vanaf ca. 1800 stimuleerden de schoolhervormingen en de Nuts bibliotheken het lezen bij de lagere klassen. In 1830 kwam in drie kwart van de boedelinventarissen in Oost-Groningen de aanduiding 'een aantal boeken' voor. Tegenwoordig koopt 70% van de bevolking boeken.

De oudste gedrukte boeken (incunabelen -1 januari 1501, post-incunabelen - 1 januari 1541) werden waarschijnlijk op de markt ongebonden gekocht. Willem Frederiks vermeldde in een boek dat hij het kocht op de Otgersmarkt (de Groninger vrijmarkt), Agricola vroeg iemand boeken voor hem op de Frankfurter Messe te kopen. Na aanschaf kon het boek worden ingebonden door binders die in Groningen eerder voorkwamen dan drukkers. In de 16de eeuw vestigden zich boekhandelaars die ook papier en kaarten verkochten. De eerste boekhandelaar die vermeld wordt, was Tielman boekverkoper (ca. 1540); de eerste drukker die in de stad genoemd wordt, is Alle Pieters in 1597. Had het stadsbestuur voor die tijd behoefte aan drukwerk dan kon het dat elders laten drukken (bijv. in Emden of Franeker). Hoe groot het boekenbezit is geweest, is onbekend. Het boekenbezit voor 1594 kan alleen worden vastgesteld aan de hand van de bewaard gebleven exemplaren en van archiefstukken (brieven, *rekeningen, testamenten etc.) of op basis van toevallige vermeldingen elders.

Boekhandelaars
Vanaf de vroege 16de eeuw verkochten Groninger boekbinders tevens boekwerken. Ze fungeerden als verkooppunten van uitgevers elders. Na 1600 vestigden de eerste drukkers/uitgevers zich in de stad.
Het aantal verkooppunten van boeken steeg vanaf de jaren 1630 tot ongeveer twintig in 1650. Dit aantal groeide opnieuw rond 1770 en in de jaren 1840. Vanaf het eind van de 18de eeuw vestigden zich bovendien boekverkopers
in de provincie. Aan het begin van de 18de eeuw waren er drie typen boekhandels: 1. de winkel van een drukker; 2. de winkel van een boekverkoper (uitgever); 3. de winkel van een boekbinder. In de 19de eeuw splitste het derde
type zich op in boekbinder en boekhandel.
De specialisering en comrmercialisering van het boekenbedrijf vanaf de Franse tijd leidde tot de oprichting van het Centraal Boekhuis in 1871 (uitgevers). Het beste voorbeeld van de schaalvergroting die daarop in de 20ste eeuw
volgde, is boekhandel Scholtens-Wristers te Groningen, tegenwoordig een van de grootste in Nederland.


Pageviews vandaag: 5.