Stichting Kunstbus Groningen

Dit artikel is 07-10-2020 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

bisdom Groningen

Op 12 mei 1559 werd bij de bul Super universas van paus Paulus IV (1559-1565) een nieuwe kerkelijke hiërarchie ingevoerd: de aartsbisschop van Mechelen werd de primaat van de Nederlanden; het aartsbisdom Utrecht werd opgericht met een aantal nieuwe bisdommen. Stad en Lande, Drenthe en Westerwolde vormden het nieuwe bisdom Groningen; kathedraal werd de Sint-Maartenskerk.

De grenzen van de nieuwe bisdommen werden vastgelegd op 11 maart 1561 bij de bul Ex iniuncto.

Vóór 1559 viel Groningen onder drie bisdommen:
de stad Groningen met het omringende land, het Gorecht, viel onder het bisdom Utrecht;
de Ommelanden en het Friese Achtkarspelen behoorden tot het bisdom Münster;
Westerwolde maakte deel uit van het bisdom Osnabrück.
De zetels van deze bisschoppen lagen op een grote afstand: daardoor was hun invloed gering. Het persoonlijk contact was bovendien beperkt, omdat de taken van de bisschop als geestelijk en wereldlijk leidsman zo omvangrijk waren, dat hij moest delegeren. Dat kon gebeuren door een geografische (aartsdiakonaten) of functionele (bijv. officiaal en wijbisschop) taakverdeling. In 1559 werd een nieuwe kerkelijke hiërarchie ingevoerd (bisdom Groningen).

Op 7 augustus 1561 werd in de bul Regimini universalis ecclesiae vastgesteld dat de kloosters Aduard en Wittewierum de economische basis voor de bisschop en zijn kapittel zouden vormen. Dit leidde tot een conflict met de abt van Aduard. Bisschoppen waren achtereenvolgens Johannes Knijff Bruhezen, die zich echter niet in zijn
bisdom vertoond heeft, en Arnoldus Nijlen.

Bisdom Groningen Il

Van 1956 tot heden het bestuurlijke deel van de katholieke Kerk, waartoe de katholieken in Groningen behoren.
Vanwege het groeiende aantal katholieken werd het bisdom Groningen in 1956 van het aartsbisdom Utrecht afgesplitst. Het omvat de provincies Groningen, Friesland en Drenthe en de Noordoostpolder. Het Vaticaan spreekt van een hersteld bisdom. In de 16de eeuw had het bisdom Groningen andere grenzen.

Het bisdom Groningen verkeert in een diasporasituatie; minder dan 10% van de bevolking is er katholiek. De parochies zijn klein en liggen verspreid; er waren veel priesters nodig. Bisschop Nierman riep voor nieuwe gespecialiseerde zielzorg de hulp van kloosterordes in.

Het bisdom Groningen kreeg een eigen priesteropleiding, het Liudgerconvict, een internaat voor priesterstudenten die hun gymnasiale opleiding kregen aan het St-Maartenscollege (gymnasia) van de jezuïeten. Het Liudgerconvict was evenwel niet levensvatbaar en werd in 1969 gesloten.

In de jaren '60 veranderde de katholieke Kerk in Nederland grondig, evenals de samenleving. Aan het nut van aparte katholieke organisaties werd getwijfeld. Het tijdperk van ontzuiling brak aan.
Binnenkerkelijk kregen veranderingen vorm door het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) en het Pastoraal Concilie in Nederland (1966-1970). De leek werd mondig verklaard; de volkstaal mocht in de liturgie worden
gebruikt; de oecumene werd een aandachtspunt en het celibaat stond ter discussie.

Het tij keerde in 1970. Het Vaticaan wierp een dam op tegen de vernieuwingen, waarop katholieken om verschillende redenen de kerk verlieten.

Aantal katholieken in Groningen: in 1956 29.000; in 1970 39.500; in 1976 32.500; in 1996 27.000.
Percentages katholieken in Groningen: in 1960 6,7%; in 1971 7,1%; in 1986 5,7%; in 1996 5%.
Percentages katholieken in Nederland: in 1960 40,4%; in 1986 28,6%.
Kerkbezoek in Groningen: in 1956 verplicht; in 1976 37,9%; in 1996 15,7%

Vanaf de jaren '60 kende katholiek Nederland een toenemend priestertekort door een lage instroom van priesterstudenten. De pastorale werkers, zowel mannelijke als vrouwelijke, deden hun intrede in de parochie.

De provincie Groningen had in 1956 47 priesters; in 1976 32 priesters en twee pastorale werkers; in 1996 megen priesters, één diaken en zes pastorale werkers.

Het bisdom Groningen beschikt sedert 1965 over een kerkelijk dienstencentrum voor het beroeps- en vrijwilligerskader. Het Diocesaan Pastoraal Centrum in Assen (prc) ondersteunt en begeleidt naast de diocesane raden verschillende werkgroepen voor liturgie, bijvoorbeeld diensten olv. parochianen, catecheseprojecten en samenlevingsvraagstukken, oecumene, vrede en ontwikkelingssamenwerking.

Het bisdom Groningen heeft een Communio-band met het bisdom Ilagan op de Filippijnen. Het DPC verzorgt het
Bisdomblad en de Pastorale School voor de toerusting van het parochiële kader. Het
bisdom Groningen beschikt verhoudingsgewijs over veel vrijwilligers. [Vos-Schoonbeek]


Pageviews vandaag: 10.