Stichting Kunstbus Groningen

Dit artikel is 07-10-2020 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

bioscoop

De eerste filmvertoning in Groningen vond plaats op 14 mei 1896 in de Harmonie door de Berlijnse broers Skladanowsky. Films werden in die tijd nog niet in vaste bioscopen vertoond, maar in zogenaamde reizende
bioscopen die op de kermissen stonden, zoals Alberts Frères en het theater van Jean Desmet, de Imperial Bio, of in zalencentra.

De eerste permanente bioscoop werd op 7 augustus 1908 in de stad geopend: het Bioscope-Theater (later Elite-bioscoop) in de Guldenstraat 4. Directeur was Ernst Wulff uit Emden. De hier vertoonde films betroffen belangrijke gebeurtenissen in de stad, zoals de begrafenis van kolonel Thomson uit 1914 en - de oudste nog bewaard gebleven film over Groningen - de historisch-allegorische optocht uit 1913.

Een jaar na de Elite-Bioscope volgde het Apollo-theater (later Beurs-theater) in Huis de Beurs, het jaar daarop het Groninger Bioscope-Theater (later Cinema Palace) aan de Grote Markt en het Luxor-theater in de Herestraat in 1917 (in 1918 gefuseerd met Frigge waar ook films vertoond werden).

In Delfzijl opende Jan Heiko Schepel in 1911 het City-Theater. Na een half jaar nam zijn broer Heiko Jan de zaak over. In datzelfde jaar begonnen De Graaff en Duut in Veendam de Electro Bioscoop. In Winschoten begon B. Dommering in 1911 een filmzaal in Hotel Wissema. Ook andere plaatsen volgden snel.
In Hoogezand begon in 1912 Carl Welte, eigenaar van een reisbioscoop, een vaste bioscoop.
Het Bioscooptheater Hoogezand werd in 1918 overgenomen door Gerrit Jan Milius, die in 1925 initiatiefnemer was van de Noord- Nederlandse Bioscoop Bond (NNBB), die in 1928 toetrad tot de Nederlandse Biocoopbond (NBB) als afdeling Noord.

Stadskanaal kreeg de Bioscope Stadskanaal in café Wolters; deze plaats had later de primeur van de eerste geluidsfilm in de provincie. In 1929 werd in het in 1924 geopende Luxor theater van Geert Hollemans The jazz-singer met Al Jolson vertoond. Luxor was het begin van het Hollemans-concern; later kwamen daar o.a. Scala in Winschoten (1928) en het City-theater te Veendam (1933) bij.

Op 6 februari 1931 brak in de stad het bioscoop-conflict uit. Wegens de hoge gemeentelijke vermakelijkheidsbelasting op bioscoopvoorstelllingen riep de Nederlandse Bioscoopbond een staking uit. Pas op 16 oktober 1931 gingen de bioscopen weer open, nadat de gemeente had toegezegd de belasting te verlagen.

In 1960 bouwde het Wolff-concern nog Camera en Studio aan het Hereplein in Groningen. Vanaf die tijd nam echter onder invloed van het van het toenemende tv-kijken het bioscoopbezoek af. Het eerste Groninger slachtoffer was het Luxor-theater dat in 1967 zijn deuren sloot. Met kleinere zalen werd geprobeerd het tij te keren. Zo werd in 1974 in Groningen City 1, 2 en 3 in de Willem-Lodewijkpassage van het City-concern uit Amsterdam geopend. Maar de trend van dalende bezoekersaantallen werd pas tot staan gebracht door meer te investeren in kwaliteit en service, zoals in 1981 aangetoond werd met de Smoky service-bioscoop van de familie Abeln in Stadskanaal. Ook het Hollemans-concern investeerde de oude Scalabioscoop te vervangen door de nieuwbouw Hollywood. Pathé opende in Groningen in 1995 een megabioscoop met negen zalen en 1.640 stoelen, wat een verdubbeling betekende van het stoelenaanbod in Groningen.


Pageviews vandaag: 2.