Stichting Kunstbus Groningen

Dit artikel is 06-10-2020 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Bernoulli

Familie van befaamde wiskundigen, stammende uit Antwerpen, sinds 1623 daar traceerbaar en later omwille van haar calvinistische opvattingen gevlucht naar Basel. Alle belangrijke Bernoulli's hebben kortere of langere tijd in Nederland vertoefd. In Gronings perspectief is Johannes I (1667- 1748) van betekenis.

Hij was behalve wiskundige, doctor in de medicijnen (1694) en koos in 1695 voor een hoogleraarschap in de wiskunde te Groningen en verbleef hier tot 1705. Hij was rector in 1698-1699. In juni 1696 daagde hij alle wiskundigen uit het Brachystochroon-probleem op te lossen. Dat betekent dat hij vroeg in een verticaal vlak,

waarin twee punten A en B gegeven zijn, voor het beweeglijk punt M de baan AMB aan te wijzen, waarlangs het punt M, van A komend, door zijn eigen gewicht in de kortst mogelijke tijd (Grieks: en brachutatooi = in de kortst mogelijke tijd) bij B aankomt. Hij publiceerde de oplossing in juni 1697. Deze cycloïde of kromme wordt ook wel 'de glijbaan van Bernoulli' genoemd.

Sedert 1702 was hij in conflict met Groninger theologen maar hij had ook menig conflict met vakgenoten. Hij deed het voorkomen als werd hij in Groningen vervolgd en vertrok in 1705 naar Basel. In 1717 werd nog geprobeerd hem over te halen om terug te keren.

Hij en zijn broer Jacob I (1654-1705), die theologie en wiskunde studeerde, worden wel de wiskundige Dioskuren genoemd, naar de mythologische tweelingen, zonen van de oppergod Zeus. Zij zorgden voor een doorbraak van de differentiaal- en integraalrekening. Jacob studeerde in Amsterdam en Franeker. Hij is de grondlegger van de waarschijnlijkheidsrekening en ontdekte de kromme die men lemniscaat noemt.

De tweede en beroemdste zoon van Johannes Il was Daniël I (Groningen 1700 - Basel 1782). Hij kreeg als kind wiskundig onderricht van zijn broer Nicolaus en studeerde medicijnen en wiskunde. Hij bezocht Groningen in 1733 op reis vanuit Sint Petersburg - waar hij hoogleraar was geweest - naar Parijs en Basel en doceerde daar vanaf 1733 anatomie en plantkunde, sedert 1743 medicijnen. Zijn in Sint Petersburg geconcipieerd baanbrekend boek Hydrodynamica (1738) bevat de wet van Bernoulli, de leer van de beweging der vloeistoffen.

Te ere van Johann Bernoulli I is in 1996 bij het wiskundegebouw van de rug in Paddepoel, in het kader van het beeldenproject Kennisjaren 1994-2014, een beeld van Henk Ovink onthuld, voorstellend Bernoulli's oplossing van het Brachystochroonprobleem.


Pageviews vandaag: 2.