Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 08-12-2020 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Berend Brugsma

Berend, ook Beerent Brugsma, (Groningen 1797 - Groningen 1868) was een zeer verdienstelijk onderwijs- en opvoedkundige.

Brugsma bezocht de lagere school van H. Braak en onderwees hier als twaalfjarige knaap de jongste leerlingen. Dat trok de aandacht van de schoolopziener Van Swinderen, die hem verder ondersteunde en voorthielp. Onder leiding van de onderwijzer Johannes Kuijpers bekwaamde hij zich voor het onderwijzersberoep.

Brugsma begon als onderwijzer, en werd vervolgens hoofdonderwijzer te Euvelgunne (1814-1816); hier vond in 1815 ook de heroprichting van de Nutskweekschool plaats.

In 1816 opende hij en werd hij schoolhoofd van een bijzondere school en kweekschool voor onderwijzers, toentertijd een van de twee in Nederland. In 1861 werd hij de eerste directeur van de kweekschool voor onderwijzers van het rijk te Groningen.

In 1827 behaalde hij de eerste rang. Om op de hoogte te blijven van de onderwijsontwikkelingen maakte hij in deze tijd vele opvoedkundige reizen, ook naar het buitenland.

Nadat hij 20 jaar in het onderwijs had gewerkt schreef Brugsma de eerste origineel Nederlandse pedagogisch-didactische handleiding voor aanstaande onderwijzers: 'Kort overzigt van de leer der opvoeding, door het onderwijs in de lagere scholen'. Het werk werd in 1835 uitgebracht. Het was geschreven voor (aanstaande) onderwijzers. Dit werk werd regelmatig herdrukt. Enkele jaren na zijn overlijden verscheen er nog een negende druk.

In 1839 introduceerde Brugsma platen voor het aanschouwingsonderwijs uit Duitsland, in 1863 gedocumenteerd in een publicatie '40 platen voor aanschouwingsonderwijs'.

Brugsma bouwde een reputatie op als onderwijs- en opvoedkundige. Hij bezocht scholen in het buitenland en publiceerde over onderwijsthema's. Zonder het belang van kennis te onderschatten, pleitte hij voor het ontwikkelen in het onderwijs van denkkracht.

Brugsma publiceerde ook regelmatig over de door hem gemaakte studiereizen en over bijzondere gebeurtenissen in relatie tot het onderwijs. Ook verschenen er diverse werken van hem in samenwerking met Jan Goeverneur.

In 1861 werd de Nutskweekschool omgezet in een rijkskweekschool en bleef hij directeur tot aan zijn dood.

Inmiddels was hij in 1851 tot schoolopziener benoemd. Zijn vereerders noemden hem de 'Pestalozzi van Nederland' en dankzij de vele door hem opgeleide kwekelingen kreeg hij grote invloed; bijna alle directeuren van de rijkskweekscholen in Nederland waren zijn leerlingen.

Brugsma schreef talrijke boeken, zoals:
Kort overzigt der leer van de opvoeding en van het onderwijs (1835),
Korte aanwijzing nopens het gebruik van twintig platen voor het aanschouwelijk onderwijs in de lagere en kleine kinderscholen (1839),
Handleiding bij het onderwijs in de aardrijkskunde (1839),
Nederduitsche taalkunde (z840) en
Schetsen uit het natuurleven (1848).

Als mederedacteur schreef hij vele artikelen in pedagogische tijdschriften, zoals Tijdschrift voor onderwijzers, Nederlandsch tijdschrift voor onderwijs en opvoeding en Pestalozzi.

Ter nagedachtenis aan Brugsma verrees in 1869 op de Zuiderbegraafplaats te Groningen een eenvoudig monument.

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.

Pageviews vandaag: 2.