Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 23-12-2021 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Albertus Rizaeus Hardenberg

Albertus Risaeus, ook bekend als Albert(us) Hardenberg, (Rheeze (bij Hardenberg), 1510 - Emden 1574) was een 16e-eeuws kerkhervormer. Hij zette zich, in lijn met de reformatie, in voor wat men de 'waarheid van Gods Woord' noemde, eerst in Nederland en later in Duitsland in onder andere Bremen en Emden. Als gereformeerd predikant gaf hij zijn krachten aan de kerken van de Reformatie.

Biografie
Risaeus' Latijnse naam verwijst naar zijn geboortedorp Rheeze. Omdat zijn ouders onbemiddelde lieden waren, werd hij al op zevenjarige leeftijd uitbesteed bij de Broeders des gemeenen levens in Groningen.

Kreeg onderwijs aan de Sint-Maartensschool te Groningen (samen met Praedinius bij Goswinus van Halen).

Op zijn 17e besloot hij priester te worden in het klooster van Aduard. In 1530 werd hij van daaruit als student naar Leuven gestuurd om theologie te studeren (Collegium Trilingue), zodat hij later in zijn leven abt van een klooster kon worden. Hier behaalde hij zijn doctorstitel. Al spoedig kwam hij onder invloed van de Reformatorische beweging.

Op weg naar Italiƫ werd hij ziek. Voor herstel bleef hij in Mainz, waar hij in 1539 promoveerde tot doctor in de theologie. In Mainz leerde hij Johannes a Lasco kennen (1530-1539).

Van 1540-1543 verbleef hij opnieuw in Aduard en tussen 1543 en 1545 maakte hij een rondreis in Duitsland. Daar bezocht hij de rijksdagen van Spiers en Worms in dienst van de aartsbisschop van Keulen en ontmoette hij Bucer, Bullinger en Melanchton.

Risaeus brak in 1543 met de Rooms-Katholieke Kerk en sloot zich aan bij de belijders van de nije lere (Nieuwe leer).

Van 1545-1546 was hij predikant in Linz, Kampen en Wesel waarbij hij moeilijkheden kreeg over het avondmaal, het sacrament en de heiligenverering. Na 1546 was hij in Noord-Duitsland werkzaam.

Risaeus werd predikant in Bremen. Hij was de eerste Evangelische Dompredikant in Bremen (1561-1565). Verder verbleef hij in het klooster Rastede (15651567) waar hij een Vita Wesseli schreef en was hij in Sengwarden en Emden tussen 1567 en 1574.

Eerst volgde hij Luther, maar toen hij zich aansloot bij Calvijn werd hij daar verbannen. Christoffel van Oldenburg schijnt hem hier nog enkele jaren te hebben schuilgehouden. Vermoed wordt dat Risaeus ook hagenpreken heeft gehouden, met name rond Elburg.

In 1565 werd hij predikant te Sengwarden en in 1567 te Emden waar hij in 1574 stierf. De eveneens Nederlandse predikant Menso Alting volgde hem daar op.

Het grootste deel van zijn boekencollectie, waaronder enkele uit Aduard, is bewaard gebleven en bevindt zich tegenwoordig in de Johannes a Lasco Bibliothek van de Grosse Kirche in Emden terecht.

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.


Er is nog niet op dit artikel gereageerd.

Pageviews vandaag: 8.