Lexicon Kunstbus Groningen

Dit artikel is 10-03-2021 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Abel wassenbergh

Jan Abel Wassenbergh (gedoopt Groningen, 20 januari 1689 - Groningen, juli 1750) was een Nederlands kunstschilder. Wassenbergh kreeg opdrachten voor portretten van de Groningse elite, waaronder leden van de families Hora Siccama, Gockinga en Trip. Hij was naast portretschilder vooral interieurschilder, hij maakte onder meer schoorsteen- en plafondstukken, veelal historiestukken.

Wassenbergh was leerling van kunstschilder Jannes van Diren. Hij werd in 1706 ingeschreven bij het gilde van schilders en glazenmakers in de stad Groningen. Van 1712 tot 1714 woonde en werkte hij als leerling van Adriaen van der Werff in Rotterdam.

Ook Jans kinderen Johannes (Jan) (1716-1763) en Elisabeth Geertruida (1729-1781) werden kunstschilders. Wassenbergh was ook kunsthandelaar en lid van het kramersgilde in Groningen. Een van zijn leerlingen was Pieter Lofvers.

De tentoonstelling in het Groninger Museum 'de Zilveren Eeuw in Groningen' in 2006 en Joop van Roekels boek 'De Schildersfamilie Wassenbergh en een palet van tijdgenoten' wierpen een licht op de Groninger schilder Jan Abel Wassenbergh, die velen slechts kennen van de naar hem genoemde straat in de Schildersbuurt.

Jan Abel Wassenbergh wordt in 1689 geboren 'Agter de muur' (het huidige Muurstraat 4), een pand dat eerder heeft behoord aan zijn grootouders. Zijn vader J(oh)annes is advocaat en ook Jan Abel blijkt goed te kunnen leren. Maar omdat hij liever tekent en schildert is de universiteit aan hem niet besteed.

De jonge Wassenbergh krijgt les van Jannes van Diren en wordt al in 1706 rijp geacht voor het Groninger schildersgilde.

Ook de beroemde Rotterdamse schilder Adriaan van der Werff is twee jaar Wassenberghs leermeester. In 1714 keert Jan Abel terug in de stad en in zijn ouderlijk huis. Zijn vrouw Johanna van Oyen heeft ondertussen de eerste twee van in totaal zeven kinderen gebaard.

Twee van de latere kinderen - Johannes ('Jan') uit 1716 en Elizabeth Geertruida uit 1729 - zullen in vaders voetsporen treden en ook gaan schilderen.

Historiestukken
Jan Abel Wassenbergh maakt voornamelijk historiestukken - verbeeldingen van scenes uit de Bijbel, mythologie, literatuur of geschiedenis - en portretten. Uit de bewaard gebleven werken blijkt dat Wassenbergh in zijn tijd een belangrijk schilder is. Tot zijn klanten behoren namelijk vooraanstaande Groningers zoals leden van de families Trip, Hora Siccama en Gockinga.

Hij schildert voor de welgestelden zowel historiestukken als portretten.

De eersten maakt hij vaak op wanden, schoorstenen of plafonds. Daardoor zijn deze tegenwoordig vaak niet meer op de oorspronkelijke plekken te vinden. Dit komt doordat ze zijn verwijderd vanwege de veranderende mode of doordat het betreffende huis is gesloopt.

Zo betekent de sloop van het zogeheten Huis Hommes aan de Nieuweweg de verhuizing van enkele historiestukken naar Huize Doornburgh in Maarsen.

Van enkele historiestukken uit het in 1865 gesloopte 'Zerkenhuis' aan de Oosterstraat - op de plek van het voormalige Willem Lodewijk Gymnasium - is de huidige verblijfplaats zelfs geheel onbekend.

Dit laatste geldt ook voor een paar stukken uit het nog wel bestaande pand Martinikerkhof 10.

Eén stuk - 'Danae en de gouden regen' met de bijbehorende schouw - wordt in 1915 door de erven van de twee jaar eerder overleden eigenaar, rijksarchivaris J.A. Feith, geschonken aan het Groninger Museum en was op de tentoonstelling te zien.

Ossemarkt 6
In slechts één Groninger pand is een historiestuk van Jan Abel Wassenbergh nog op de oorspronkelijke plek aanwezig. Het betreft een in 1728 vervaardigd schoorsteenstuk in Ossenmarkt 6. Het stelt vermoedelijk de dan 11-jarige dochter van eigenaar Scato Ludolph Gockinga voor.

Over de maker(s) van vier andere stukken in hetzelfde pand zijn de meningen verdeeld. Van Roekel schrijft ze alle toe aan Wassenbergh, maar Johan de Haan is er bijvoorbeeld in zijn proefschrift 'Hier ziet men uit paleizen' voorzichtiger mee.

Van de portretten, zoals die in het Groninger Museum zijn te waren, bestaat geen twijfel wie de maker is. Wassenbergh toont er duidelijk mee aan dat aandacht voor zijn werk terecht is.

Websites en bronnen:
www.geschiedenisbibliotheekgroningen.nl/historie/stadsverhalen/kunst-en-cultuur/jan-abel-wassenbergh


Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.

Pageviews vandaag: 18.